Hatutan.com, (15 Janeiru 2025), Díli – Iha tinan 2024, Komisaun Anti-Korrupsaun (CAC, sigla portugés) liu hosi Diresaun Prevensaun no Sensibilizasaun aplika koima  25% ba deklarante na’in 439 tanba tarde aprezenta sira-nia rendimentu bens no interese.

Lee Mós: Deklarante 12,165 Presta Deklarasaun Rikusoin iha CAC 

Jerál Prevensaun no Sensibilizasaun CAC, António Alves da Cruz. Foto/Leopoldina de Carvalho

Koima ne’ebé CAC halibur hosi deklarasante sira ne’ebé konsidera hanesan infratór provizorimente ho valor  $75,612,42 husi instituisaun estadu hamutuk 40.

Lei númeru 7/2020 de Agostu, kona-bá Medida Prevensaun no Kombate Korrupsaun (MPCC – sigla portugés) iha númeru 5 hatuur matadalan  hirak ne’ebe ko’alia momoos kona-bá nesesidade atu inklui  prosedimentu hirak ne’ebé adekuadu ba selesaun no formasaun ba ema  okupa kargu públiku, rotasaun ba ema hirak ne’ebé okupa  kargu hirak ne’e no ikus liu nesesidade atu implementa programa formasaun regular ba sira.

Lei ne’e propoin mós atu dezenvolve regra sira no atu orienta dixiplina hahalok ajente públiku sira nian ho hanoin atu promove padraun komportamentu pesoál ne’ebé iha integridade, onestidade, responsabilidade no imparsialidade.

Lei dehan bainhira lider ka ema bo’ot ida remata ona nia mandatu katak ohin nia remata entaun sura hosi loron ida ne’e ba oin to’o loron 30 hakarak ka lakohi nia tenke presta nia deklarasaun para atu heteten katak nia hahú kaer kargu ho riku soin hira nia termina kargu ho rikusoin hira ne’e lei mak hateten.

“Hosi tinan 2024 total infratór sira ne’ebe mak hetan aplikasaun koima ho valor korrespondénsia 25% husi saláriu baze mensal ne’ebe mak haktuir iha artigu 48 kona-bá aprezantasaun tarde. CAC konsege rekolla valor koima provizorimente $75,612,42 ne’ebe mak agora daudaun iha hela konta temporáriu CAC nian iha Banku Nasionál Komersiu Timor-Leste (BNCTL),  maibé ida-ne’e seidauk hotu tanba balu sei iha hela prosesu seidauk konklui,” Diretór Jerál Prevensaun no Sensibilizasaun CAC, António Alves da Cruz hateten ba jornalista sira  iha nia servisu fatin, Díli, Kuarta (15/01/2025).

CAC liu hosi Diresaun Prevensaun no Sensibilizasaun hala’o servisu krusiál ne’ebé orienta hodi aplika sansaun tuir artigu 48 – 50 kona-bá periodu deklarasaun nian.

Agora daudaun ba deklarasaun ne’e iha hela tipu anualidade katak iha loron 01 fulan-Janeiru to’o loron 31 fulan-Janeiru 2025 katak ba kargu sira ne’ebe mak rejistu tiha ona atu autoriza fali sira nia bens no interese. Karik liu ona loron 01 fulan-Fevereiru 2025 maka CAC aplika tan ona koima ba sira.

CAC rasik sei ba deteta ema nia sasán audit atu haree to’o iha terrenu hodi haree iha administrativa no mós nia fiziku loos ka lae no labele deskonfia de’it.

Instituisaun Estadu ne’ebé sira-nia infratór sira selu koima boot liu durante 2024 mak Munisípiu Ermera autoridade prezente  hamutuk 44, tuir Munisipiu Liquiça hamutuk 38, hosi SEFOPE 15, autoridade Munisípiu Covalima 18, SECOP 24 no sira seluk tan.

Atividade rejistu deklarasaun rendimentu bens no interese iha tinan 2024 deklarante rejista hamutuk iha sistema e-drbi  total 3,879 kompostu husi feto 1,170 no mane 2.709.

Tipu deklaransaun ne’ebe mak demonstra hanesan tuir mai ne’e ;

1. Tipu inisiál katak ba sira ne’ebe mak foin simu kargu iha 2024 ho total ema na’in-1,361.
2. Tipu deklarasaun anuál katak uluk sira rejistu tia ona agora sira mai atualiza fali ho total ema na’in-2,050.
3. Tipu deklarasaun pos-ezersísiu katak nia mandatu remata tiha ona ho total ema na’in-155.
4. Tipu deklarasaun mudansa substansiál ho total ema na’in 27.
5. Tipu deklarasaun tri-anuál katak ba funsionáriu sira ne’ebe la iha kargu ho total ema na’in-242.
6. Tipu deklarasaun final karak reforma ona hosi kargu ka termina ona hosi kargu ho total ema na’in-44.
7. Tipu deklarasaun adhoc ho total 0.

Jornalista Estajiáriu : Lazaro Pereira Quefi