Hatutan.com, (12 Dezembru 2025), Díli- Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) liuhusi Diresaun Servisu Investigasaun Kriminál (DSIK), Sesta (12/12/2025),  hale’u tuku 09:00 Otl, halo inspesaun ba Ró Berlin Nakroma iha Portu Díli bazeia ba kazu Núc 0436/25.pccic, atu halo identifikasaun.

Lee Mós: CAC Seidauk Konklui Investigasaun Bá Kazu Manutensaun Ró Berlin Nakroma

Ró Berlin Nakroma atraka iha Portu Díli. Foto/Juvinal Cabral dos Santos

“Ohin, ita halo inspesaun iha área lima, ida maka ita bolu check engine (check makina hamutuk lima, makina prinsipal rua, makina ausliar rua no makina emerjensia nian ida,” autoridade seguransa DSIK haktuir liuhusi konversa.

Observasaun Hatutan.com iha lokál inspesaun autoridade seguransa hakat tama ba Ró Berlin Nakroma aprezenta uluk ba Prezidente APORTIL no tékniku sira kona-ba DSIK nia inspesaun  ba Ró Berlin Nakroma hahú husi enjine, navigasi, akomodasi, LSA no ikus test enjine.

Durante inspesaun autoridade seguransa akompaña husi tékniku Ró Berlin Nakroma nian la’o tama sai haree no koko parte makina no ekipamentu sira ne’ebé durante halo ona manutensaun. Parte seluk mak sira check akomodasi, odamatan kuartu nian, odamata haris fatin, bikan no kanuru troka  foun ka lae.

Iha inspesaun ne’e  tama Engine Control Room (ECR)  ka sala kontrola, fatin navigasaun kapitaun Ró nian, kapitaun nia kuartu deskansa,    toilet VIP no mos pasageiros sira nian, dapur, inklui chek emergency pack ka Ró kikoan ne’ebé salva pageiros nian.

Husi inspesaun ne’e to’o iha fatin kapitaun navigasaun nian autoridade seguransa husu asesoris saida  mak troka iha ne’e no troka husi ne’ebé, sasan sira troka ona ne’e agora iha ne’ebé garantia ka lae? Nune’e tékniku ida husi Indonézia ne’e hatan katak sira iha manutensaun husi kompañia balun Indonézia nia garantia  layar monitor ne’ebé atu kontrola distansia viagem garantia 100% no mós iha garansi. Asesoris sira ne’ebé troka ne’e agora sasan iha hela.

Investigador sira mós kontinua husu tuir responsavel ba kuartu kapitaun sira nian hadi’a saida? parte tékniku sira hatan la troka buat ruma tanba buat hotu sei di’ak hela.

Durante oras balun ne’e Hatutan.com nota odamatan ba hariis fatin pasajeiru sira-nian ne’ebé antes ne’e halo ona manutensaun, maibé komesa at fali ona. Husi investigador sira husu tanba saida la hadi’a? Razaun husi Tékniku balun  hamrik iha kotuk hatan taka liman husu deskulpa hadi’a duni maibé pasageiros barak nune’e labele kontrola.

Atu remata inspesaun autoridade seguransa investigador hamutuk tékniku sira kontinua ba fila fali  check koko makina Principal kona ba nia kondisaun geral.

Hafoin remata inspesaun jornalista sira tenta husu Prezidente APORTIL hodi halo intrevista, maibé autoridade ne’e informa nia labele ko’alia buat ruma tanba ida ne’e prosesu investigasaun nia laran, maibé nia rasik promete segunda nia sei bolu media sira hodi relata informasaun kona-ba Ró Berlin Nakroma.

Iha sorin seluk Peskizador AJAR Inosensio de Jesus Xavier, ba jornalista sira iha resintu Asosiasaun HAK, Sesta (12/12/2015) hateten, nia ladun tau fiar ba Komisaun Anti Korupsaun (CAC- sigla Portugues), la tau fiar ne’e tanba iha buat ida esensial liu Komisariu sira ne’e mai husi ema politika hotu, mai husi partidu Congresu Nasional Rekonstrusaun Timorense (CNRT) nia ema hotu husi Komisariu to’o adjuntu CNRT nia ema hotu.

Tuir lei Medida Prevensaun no Kombate Korupsaun (MPCC-sigla Portugues) ne’e fó kompetensia ba CAC ne’e, nia rona informasaun anonimu CAC bele tun direita ne’e tuir Leí MPCC hateten ba sira.

“Ha’u lahatene to’o agora  Parlamentu Nasional (PN) foti beibeik, ema hotu-hotu ko’alia kona-ba Ró Berlin Nakroma ida ne’e mais CAC la konsege halo buat ruma ne’e, ha’u lahatene karik tanba sira sei harii ekipa ga, sira nia rekursu mak la to’o agora CAC nonok de’it ba situasaun ne’e”, peskizador AJAR Inosensio preukupa.

Peskizador dehan, prosesu andamentu ba investigasaun CAC nia membru investigador sira ne’e tenke hetan mandatu orientasaun husi Komisariu. Parte rua CAC nu’udar Polísia espesial ida ne’ebé servisu hanesan DSIK, Polísia Sientifika Investigasaun Kriminál (PSIK) CAC nia servisu liu liu iha area espesialidade prevensaun Korupsaun nian.

“Tuir loloos area navegasaun ne’e ligasaun ho fraude no Korupsaun, koluzaun ka nepotismu ne’e CAC nia servisu, DSIK ne’e nia iha kategoria buat seluk fali. Tanba natureza ne’e, tanba ha’u hatene ha’u nia komprensaun CAC nia natureza ne’e liga ho aktu partisipasaun danoza, plasifikasaun dokumentus buat sira ne’e tama kategoria buka riku ba nia an, fó presuizu ba estadu ne’e CAC nia servisu”, peskizador AJAR informa.

Nia dehan, DSIK, PSIK, ne’e iha forma seluk tanba ne’e mak natureza sira ne’e tenke defini didiak prosesu buska no apreensaun sira, instituisaun DSIK, PSIK, CAC ne’e servisu Polísial nian ikus sira submete ba Ministériu Públiku (MP).

Inosensio afirma, buat seluk ne’ebé mos sasatan ba CAC prosesu hotu-hotu ne’ebé mak CAC halo ne’e to’o de’it iha prosesu investigasaun, la’ós akuzasaun tanba akuzasaun ne’e MP. Tanba ne’e mak MP atu halo ga la halo ne’e responsavel prokurador titular mak prosesu.

“Tanba ne’e mak ita presiza haree iha komplesidade uituan servisu sira entre instituisaun estadu sira, dala barak mos ita haree CAC failla. Maibé ita haree ho kle’an didiak CAC subordena ba Ministériu Públiku,” Inosensio esplika.

Jornalista: Juvinal Cabral dos Santos