Connect with us

Polítika

KM Aprova Projetu Dekretu-Lei Kona-bá Estrutura Orgánika SEPS

Published

on

Hatutan.com, (15 Dezembru 2021), Díli—Governu liuhosi reuniaun Konsellu Ministru (KM), iha Kuarta 15 Dezembru 2021, aprova Projetu Dekretu-Lei númeru 47/2020, 07 Outubru, ne’ebé estabelese kona-bá estrutura orgánika ba autoridade Sekretária Estadu Protesaun Sivil (SEPS).

Governu prosede alterasaun dahuluk ba projetu dekretu ne’e, hodi aprova orgánika Ministériu Interiór nian, ne’ebé aprezenta hosi Ministru Interiór (MI), Taur Matan Ruak, no hosi Sekretáriu Estadu Protesaun Sivíl, Joaquim José Gusmão dos Reis Martins.

“Projetu ne’e ho objetivu atu estabelese estrutura hosi Sistema Protesaun Sivíl tomak, Lidera hosi Autoridade Protesaun Sivíl, hanesan entidade ezekutiva iha ámbitu nasionál, reguladora ba atividade sira hotu protesaun sivil nian, ne’ebe sei iha Prezidente Autoridade Protesaun Sivil ninia pontu fokál kona-bá ligasaun iha nível polítiku no sei halo jestaun operasionál, administrativu-lojístika no finanseira ba sistema protesaun tomak,” Portavós Governu, Fidelis Leite Magalhães hateten.

Advertisement

Ho projetu ida-ne’e kria kondisaun atu armoniza prosedimentu no definisaun ba kompeténsia hosi entidade ida-idak, nune’e evita duplikasaun ka lakúna sira no dota sistema protesaun sivil no okorénsia, artikulasaun kle’an, resposta lalais, fluénsia konstante ho informasaun atualizada no robustes, loke dalan ba estabelesimentu ba Protesaun Sivíl ida ne’ebé estruturada no organizada tuir nesesidade real país nian.

Konsellu Ministru aprova mós projetu deliberasaun rua ne’ebé aprezenta hosi Ministru Finansa (MF), Rui Augusto Gomes.

Projetu dahuluk ho objetivu atu aprova akordu projetu entre Repúblika Demokratika Timor-Leste no Ajénsia Kooperasaun Internasionál Koreia nian relasiona ho projetu “Hatete Lae ba 5h (Hamlaha, Elmintiaze ne’ebé tranzmite hosi Solu, Moras Kulit, Fuma no Bebidas Midar ka Alkolikas iha Eskola sira”, nune’e mós atribui ba Ministru Finansas mak iha poder atu asina akordu ne’e.

Projetu ida-ne’e ho durasaun vale ba tinan haat, no nia objetivu prinsipál atu fornese ba labarik sira iha idade eskolár ba Pakote Saúde Primária no edukasaun saúde iha ambiente eskolár ida seguru no saudável, hodi hamenus risku hosi moras prioritáriu sira iha eskola no hadi’a eskola hodi oferese ambiente eskolár ida seguru no saudável hodi hamenus risku hosi moras prioritária sira iha eskola.

Nune’e mós hadi’a eskola hodi oferese ambiente ida seguru no saudável, hanesan merenda eskolár ne’ebe seguru no iha nutrisaun di’ak.

Advertisement

Implementasaun hosi projetu ne’e, hala’o iha munisipiu tolu hanesan, Baucau, Bobonaro no Manufahi, no sei envolve departementu governamental sira ne’ebe respinsável iha área edukasaun no saúde.

Projetu daruak ho objetivu atu aprova akordu finansiamentu entre Repúblika Demokratika Timor-Leste no Banku Dezenvolvimentu Aziatiku kona-ba projetu melloria viabilidade ba fornesimentu enérjia no dezempeñu finanseiru ba eletrisidade Timor-Leste, E.P.

Aprovasaun ida-ne’e mós atribui poder ba Ministru Finansa atu asina akordu ne’e. Projetu ne’e ho durasaun tinan 4, ho objetivu principal maka reforsa ba prestasaun servisu ba konsumidor sira, rekualifikasaun ba rede distribuisaun no konstrusaun ka reabilitasaun ba eskritóriu rejionál sira no fortalesimentu kapasidade institusionál no komunitária iha área seguransa elétrika no operasaun sira.

Ikus liu, Konsellu Ministrus aprova projetu dekretu governu nian kona-bá modelu kartaun espesiál ba identifikasaun membru Governu sira, ne’ebé aprezenta hosi ministru Prezidénsia Konsellu Ministrus, Fidelis Manuel Leite Magalhaes.

Projetu ne’e ho objetivu atu kumpre ba dispostu iha alineia d) hosi númeru. Artigu 2, ba da-26 estatutu titulár ba órgaun soberania, ne’ebé aprova hosi lei númeru 7/2007, loron 25 fulan-jullu, ne’ebé permite sira atu livre sirkula iha fatin públiku sira ba asesu kondisionadu hodi hala’o sira nia funsaun.

Advertisement

Jornalista: Rogério Cárceres

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending