Connect with us

Polítika

KM Aprova Konvensaun Entre Repúblika Portugueza ho RDTL

Published

on

Hatutan.com, (16 Maiu 2022), Díli—Konsellu Ministru (KM) liu hosi sorumtu extraordináriu aprova proposta Rezolusaun Parlamentu Nasionál (PN) nian ne’ebé aprova Konvensaun entre Repúblika Portugueza no Repúblika Demokrátika Timor-Leste (RDTL), atu evita Dupla Tributasaun no atu Prevene Evazaun Fiskál iha matéria Impostu kona-bá rendimentu.

Reuniaun Konsellu Ministru (KM). Foto/Média MOP.

Konvensaun entre Repúblika Portugueza no Repúblika Demokrátika Timor-Leste ida-ne’e, asina ona iha Lisboa iha loron 27 fulan-setembru tinan 2011.

Lee Mós: KM Aprova Proposta Lei Opsaun Planu Prinsipál 2023

Atu tama iha vigór, Konvensaun ne’e tenke aprova hosi país rua, Portugál aprova ona Konvensaun, iha loron 8 fulan-juñu tinan 2012. Ho Proposta Rezolusaun ida-ne’e, hein katak Konvensaun tama iha vigór iha país rua ne’e.

Advertisement

“Objetivu hosi Konvensaun ne’e maka atu halakon dupla tributasaun internasionál iha deferente kategoria rendimentu ne’ebé simu hosi rezidente Estadu rua nian, nune’e mós atu prevene evazaun fiskál. Aleinde ne’e, hakarak mós atu kontribui mós ba kriasaun enkuadramentu fiskál ne’ebé estavel ne’ebé favoravel ba dezenvolvimentu troka komersiál no investimentu entre Estadu rua ne’e, hodi halakon difikuldade fiskál ba sirkulasaun kapitál, teknolojia no traballadór sira. Ho konvensaun ida-ne’e, atu fasilita troka informasaun natureza fiskál entre administrasaun tributária sira hosi Estadu rua ne’e,” Hatutan.com sita komunikadu.

Iha sorumutuk extraordinariu ne’e, aprova mós projetu Dekretu-Lei, ne’ebé aprezenta hosi Primeiru-Ministru, Taur Matan Ruak, kona-ba alterasaun datoluk ba Dekretu-Lei nu. 14/2018, loron 17 fulan-agostu, kona-ba orgánika Governu Konstitusionál VIII no alterasaun daruak ba Dekretu-Lei nu. 20/2019, loron 31 fulan-jullu, kona-ba Orgánika Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun.

Alterasaun ba Dekretu-Lei nu. 14/2018, loron 17 fulan-agostu, ida ne’e ho objetivu atu inklui iha kompozisaun Governu Konstitusionál VIII, Sekretáriu Estadu Komunidade Timoroan iha Rai-Li’ur.

Ho integrasaun Sekretáriu Estadu Komunidade Timoroan iha Rai-Li’ur iha kompozisaun Governu Konstitusionál VIII, ne’ebé rekoñese nesesidade no importánsia atu asegura hodi hametin lasu komunidade timoroan iha rai-li’ur ho komunidade nasionál, nune’e mós urjénsia atu asegura mekanizmu ne’ebé efikaz liu atu envolve sidadaun ne’ebé hela no serbisu iha rai-li’ur  iha prosesu dezenvolvimentu país nian.

Aleinde ne’e, halo mós alterasaun daruak ba Dekretu-Lei nu.20/2019, loron 31 fulan-jullu, kona-ba orgánika Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, ho forma atu garante armonizasaun ida-ne’e ho lei orgánika Governu nian.

Advertisement

Liu hosi reuniaun estraordinariu ne’e, Konsellu Ministru aprova mós Dekretu-Lei, ne’ebé aprezenta hosi Primeiru-Ministru, Taur Matan Ruak, ne’ebé presede ba alterasaun dahuluk ba Dekretu-Lei nu.27/2016, loron 29 fulan-juñu, kona-ba Rejime Jurídiku Gabinete Ministeriál sira.

Liuhosi intervensaun normativa ne’e:

  • Dezenvolve kuadru normativu iha organizasaun unidade administrasaun no finansas Gabinete Primeiru Ministru nian.
  • Estabelese tratamenteu diferente ba Xefe Gabinete sira, ba efeitu remuneratóriu.
  • Defini direitu funsionáriu no ajente sira administrasaun públika ne’ebé rekezita no destaka atu presta atividade iha gabinete ministeriál sira simu suplementu remuneratóriu ba prestasaun serbisu estraordináriu; no
  • Defini mós ba membru seguransa pesoál hosi Membru Governu sira, direitu atu simu subsídiu risku nian iha kondisaun hanesan no ne’ebé  prevee ba seguransa pesoál Prezidente Repúblika nian.

Konsellu Ministru aprova mós projetu Dekretu-Lei, ne’ebé aprezenta hosi Primeiru-Ministru, Taur Matan Ruak, kona-ba obrigatoriedade atu sosa produtu nasionál sira iha ámbitu kontratasaun públika. Diploma ne’e estabelese obrigatoriedade atu sosa hosi administrasaun direta no indireta Estadu nian, pelumenus, 75% hosi sasan ne’ebé prodúz iha Timor-Leste, iha ámbitu operasaun kontratasaun públika kona-ba aihan ba konsumu ema nian.  Objetivu hosi medida hirak ne’e maka: hosi sorin ida, atu garante katak uma-ka’in sira ne’ebé mak ekonómikamente no sosialmente mukit tebes sei la lakon asesu ba aihan, rezultadu hosi aumentu signifikativu iha ninia presu.

Ho forma ne’e Estadu propoin atu ezekuta konjuntu medidas ne’ebé aumenta konfiansa ba operadór ekonómika sira, liuliu ba agrikultór sira, atu aumenta produsaun nasionál ba produtu agríkola sira.

Konsellu Ministru aprova  mós projetu Dekretu-Lei, ne’ebé aprezenta hosi Ministru Turizmu, Komérsiu no Indústria, José Lucas do Carmo da Silva, kona-ba alterasaun dahuluk ba Dekretu-Lei nu. 8/2022, loron 16 fulan-fevereiru, ne’ebé kria liña kréditu “ Fasilidade Garantia Kréditu Suave”. Hodi konsidera interese boot ne’ebé medida ne’e kria hamutuk ho setór privadu, Governu konsidera ne’e relevante atu hametin apoiu sira iha kuadru liña kréditu, ne’ebé introdúz iha alterasaun hirak tuir-mai ne’e:

  • Inkui posibilidade empreza boot sai benefisiária;
  • Valór totál hosi liña kréditu aumenta ba dolar amerikanu millaun lima-nulu
  • Valór limite másimu hosi valór garantia kréditu ne’ebé fó ba kada empreza mikru, kiík, média ne’ebé selesiona atu hetan benefísiu hosi medida ne’e aumenta ba dolar amerikanu rihun atus- rua-lima-nulu
  • Valór limite másimu garantia kréditu ne’ebé fó ba kada empreza boot ne’ebé selesiona ona atu hetan benefísiu hosi medida ne’e aumenta ba dolar amerikanu millaun ida.
  • Prazu másimu hosi kontratu muda hosi tinan 3 ba tinan 10

Alterasaun bakuadru normativu liña kréditu “Fasilidade Garantia Kréditu Suave” ne’e atu konkretiza kompromisu ne’ebé iha Programa Governu nian atu kria kondisaun posivel sira hotu atu hasa’e diversifikasaun ekonómika, iha área produtiva, hanesan iha agrikultura, pekuária, peska no turizmu, aleinde setór indústria.

Ikus liu Konsellu Ministrus aprova Projetu Dekretu-Lei, ne’ebé aprezenta hosi Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura, Longuinhos dos Santos, kona-ba medida apoiu ba estabelesimentu ensinu superiór privadu atu asesu ba internet. Medida ne’e ho objetivu atu fasilita asesu ba internet hosi parte dosente no estudante ensinu superiór privadu sira.

Advertisement

Apoiu estabelesimentu ba ensinu superiór privadu atu asesu ba internet ne’e konkretiza liuhosi pagamentu, hosi Estadu, ba kustu instalasaun no manutensaun ligasaun ba internet hosi parte dosente no estudante ensinu superiór privadu sira, hanesan valór relasiona ho tráfegu internet. 

Jornalista: Vito Salvadór

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Trending