Connect with us

Edukasaun

OJE 2022, CONECTIL Hetan $900.000 ba Elaborasaun Kurríkulu Edukasaun Katólika

Published

on

Hatutan.com (13 Janeiru 2022) Díli—Comissão Nacional Educação Catolica Timor-Leste (CONECTIL) hetan orsamentu ho montante $900.000 hosi Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2022, ba elaborasaun kurríkulu Edukasaun Katólika.

Formasaun kontinua ba funsionáriu CONECTIL, ba preparasaun matéria ezame nasionál no lokál, 12 Fevereiru 2019. Foto/José Sequeira.

CONECTIL nu’udár komisaun edukasaun Conferência Episcopal Timorense (CET) ne’ebé halo elaborasaun kurríkulu edukasaun Katólika, liga ho matéria Relijiaun Katólika no Morál ba eskola Katólika no públiku iha territóriu nasionál.

“Orsamentu ba atividade CONECTIL nian ne’e, mai hosi suvensaun públiku ne’ebé Governu Timor-Leste atribui ba CET, iha Tinan fiskál 2022 CONECTIL  propoin $900.000, atu halo ezekusaun ba planu no atividade sira liuliu ba produsaun manuál, formasaun ba manorin na’in sira, administrasaun inklui saláriu vensimentu ba funsionáriu CONECTIL,” Prezidente CONECTIL, Padre Mateus Afonso, hateten ba Hatutan.com iha knaar fatin Praia dos Coqueiros, Kinta (13/01/2022).

Atividade ne’ebé CONECTIL halo, atu lori matéria Relijiaun Katólika ne’e sai ponte entre Igreja no edukasaun ka Estadu, ne’ebé kobre Ensinu Báziku to’o iha nível Ensinu Superiór no la’ós ba de’it eskola Katólika privada sira, maibé mós ba eskola Públiku sira.

Advertisement

“Ita mós hanoin liu hosi edukasaun Relijaun Katólika, Uma Kreda hatudu nia sentidu responsabilidade ba moris sosiedade ka povu sarani, hodi transmite valór Kristaun ba foin-sa’e sira atu bele haburas no habelar hahalok karidade, justisa, solidariedade no toleránsai iha sosiedade nia leet,” Padre Mateus Afonso, hateten.

Programa prinsipál ne’ebé CONENCTIL halo desde 2017 maka, fó formasaun ba manorin na’in sira matéria Relijiaun Katólika nian iha territóriu nasionál.

Iha formasaun ne’e, formadór sira sei introdús ba manorin na’in sira giaun ne’ebé CONECTIL prepara, relasiona ho matéria Relijiaun Katólika ba iha nível Ensinu baziku I,II no III siklu to’o iha nível Sekundáriu, atu manorin na’in sira iha giaun hodi bele sai  mata-dalan iha prosesu hanorin tuir padraun ne’ebé Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD) husu.

Problema ne’ebé CONECTIL sei enfrenta maka, seidauk iha manuál ba Matéria Relijiaun Katólika, nune’e durante ne’e la’o de’it ho giaun ne’ebé iha, ho formadór sira mai hosi Padre, relijiozu no relijioza sira ne’ebé kaer eskola Katólika iha Timor-Leste.

Prezidente CONECTIL ne’e promete katak, ho mandatu ne’ebé iha sei hakas an atu hamutuk ho formadór no ekipa tomak sei halo esforsu hodi prodús manuál atu sai nu’udár referénsia ba manorin na’in sira, hodi hanorin iha eskola hahú husi Ensinu Báziku to’o iha nível Sekundária, nune’e iha uniformizasaun ba pontus ezame ita territóriu nasionál.

Advertisement

To’o oras ne’e, CONECTIL rejista eskola hamutuk 809 ne’ebé kada tinan simu matéria Relijiaun Katólika hosi komisaun rasik.

Hosi númeru ne’e, CONECTIL rejista Eskola Ensinu Báziku Sentrál I, II no III siklu hamutuk 554 no nível Ensinu Sekundáriu 223, inklui Ensinu Tékniku Vokasionál hamutuk 32 iha territóriu nasionál.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading

Edukasaun

UNHAS Atribui Grau Doutor Honoris Causa Ba Xanana Gusmão

Published

on

By

Hatutan.com, (05 Setembru 2026), Makasar— Universidade Hasanuddin (UNHAS), Indonézia, atribui títulu akadémiku Doutor Honoris Causa ba Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, nu’udár  rekoñesimentu bá nia lideransa no kontribuisaun iha prosesu harii no dezenvolve Timor-Leste, liu-liu hosi períodu konflitu bá faze harii Estadu, demokrasia no estabilidade.

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending