Polítika
Governu Aprezenta Orsamentu Ratifikativu Billaun $1.129 ba PN
Published
4 years agoon

Hatutan.com (27 Abríl 2022) Díli— Govermu aprezenta ona Orsamentu Ratifikativu (OR) hamutuk billaun $1.129 ba Parlamentu Nasionál (PN), iha Kuarta (27/04/2022).
Iha aprezentasaun OR ba Parlamentu Nasionál ne’e, Ministru Finansas (MF), Rui Gomes hateten, orsamentu ne’e atu finansia medida 13, nune’e governu propoin billaun $1.129 ba PN atu tetu.
Lee Mós: KM Aprova Projetu Dekretu-Lei iha Ámbitu Lei Enkuadramentu OJE
“Ita propoin billaun $1.129. Ida ne’e mak ita propoin ba ratifikativu. Komponente ida boot liu mak kriasaun fundu ba veteranus sira ho montante billaun ida. Maibé la’ós atu foti dala ida, osan ne’e husik iha fundu petrolíferu atu halo nia funan, depois husi nia retornu mak transfere fazeadamente mai, bainhira iha nesesidade,” Hatutan.com sita deklarasaun Rui Gomes iha komunikadu.
Ministru ne’e klarifika katak, ratifikativu ida ne’e la book orsamentu nia estrutura, tanba estrutura tomak ne’e bazeia ba programa, ne’ebé aprezenta mai PN atu tetu mak adisionál, suplemente no osan sira ne’e sei tau hamutuk iha dotasaun tudu governu, tanba médida kee, liñas ministeriais ne’ebé responsável ba ezekusaun, Governu tranfere sai, pagamentu $200 ba uma-ka’in sira iha Dezembru.
Ministériu ne’ebé tutela maka ministériu Administrasaun Estatál (MAE), no medida kee sira ezekuta, Ministériu Finansas (MF) mós transfere, no ida ne’e iha dotasaun tudu governu.
Iha tinan kotuk mós ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) iha tempu badak, fulan neen de’it. Governu konsege ezekuta 74% hosi billaun rua, konsege ezekuta billaun $1.4 no ida ne’e, ezekusaun real, osan ne’ebé transfere, ezekuta iha kontas bankária.
Ezekusaun orsamentu ne’ebé la’o daudaun ne’e la’o normal, Orsamaentu Ratifikativu ne’e atu finansia médidas importante sira, tanba momentu iha planeia katak ekonomia ne’e rekopera no bele sa’e lalais, maibé la’e.
“Ita monu iha krize boot ida iha 2020 ne’ebé ekonomia tuun ba (-8,6%), agora ita presiza mantein kresimentu pozitivu ida ne’e ba oin,” nia hateten.
Iha fatina hanesan, Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Aniceto Longuinhos Guterres Lopes hateten, orsamentu normál ne’e tenke baixa ba komisaun C ho komisaun espesializada sira hotu, maibé orsamentu ne’e, orsamentu ratifikativu, orsamentu urjénsia entaun Parlamentu tenke apresia uluk ida ne’e.
Pedidu urjénsia ho prioridade ne’e apresia uluk, deside ona karta urjénsia, aprova mós kalendáriu.
Entaun tuir kalendáriu ne’e mak meza sei baxa ba komisaun espesializada sira hodi hala’o tuir prosesu baibain.
Prosesu baibain tenke iha audiénsia ho liñas ministeriais hotu, maibé kazu ida ne’e liñas ministeriais ka ministériu ne’ebé sofre alterasaun ka iha adisionál ruma karik, sira mak hetan konvokatóriu atu halo audiénsia.
Depois de audiénsia hanesan baibain, iha relatóriu, pareser Komisaun C (Finansas Públika) sei aprezenta mai plenária.
Ne’e tanba orsamentu ratifikativu, se plenária deside urjénsia maka parese sei la hanesan ho baibain ona, loron tolu ba jeneralidade no loron sanulu ba espesialidade.
Maibé tanba ho karaktér urjénsia parese loron ida ka loron ida ho balun ba jeneralidade, loron tolu ka haat ba espesialidade.
“Tanba PN ho Governu iha entendimentu ida katak, lei Orasamentu Ratifikativu ne’e hetan promulgasaun hosi Prezidente Repúblika atuál, entaun PN mós tenke ajusta ninia kalendáriu labele liu 20 Maiu 2022, tanba PR atuál nia kompeténsia atu promulga lei ne’e to’o de’it 19 Maiu 2022, iha 23h:59 minutus,” Aniceto Guterres Lopes.
Orsamentu Retifikativu ne’ebé mak Governu entrega ba Parlamentu Nasionál hamutuk $1.129.857.250, siginifika reseitas konsolidada Setór Públiku Administrativu sa’e ba $3.234.522.481, enkuantu Despezas Konsolidada Setór Públiku Administrativu sa’e ba $3.233.908.681.
Reseitas hosi Órgaun Servisu Administrasaun Sentrál sa’e ba $2.987.140.197, Despezas Órgaun Servisus Administrasaun Sentrál sa’e ba $2.987.140.197, ne’ebé fahe tuir kategoria klasifikasaun ekonómiku hanesan tuir-mai ne’e:
- Transferénsia Públika ho montante $1.837.634.189;
- Bens no Servisus ho montante $466.877.382;
- Kapitál Dezenvolvimentu $390.177.399;
- Saláriu no Vensimentu $250.537.130;
- Kapitál Menór $41.914.097.
Orsamentu Retifikativu refere Governu uza Finansia Medida prioridade 13 hanesan:
- Kriasaun Fundu Veteranu ho orsamentu alokadu billiaun $1;
- Atribuisaun Pagamentu Désimu Terseiru $200 ba kada família exeptu funsionáriu públiku sira ho orsamentu alokadu millaun $70;
- Uma Kbiit Laek Plus ho orsamentu alokadu millaun $25;
- Bolsa Estudu ba Mellór Graduadu Estudante Ensinu Báziku no Sekundáriu ho orsamentu alokadu millaun $7,5;
- Programa Mão de Obra ba Postu Administrativu, millaun $7,2;
- Revitaliza kafé no subsídiu ba kafé Laku-teen ho orsamentu alokadu millaun $6,4;
- Pagamentu ba diferensa remunerasaun PNTL nian ho rejime salariál foun, ba membru PNTL 4.096 ho orsamentu alokadu millaun $5,1;
- Harii Sede Arte Marsiál no Rituál millaun $2,5;
- Programa Eskola iha Uma ho orsamentu alokadu millaun $2,1;
- Internet gratuita iha eskola sira, millaun $1,1;
- Subsídiu akomodasaun ba PNTL no F-FDTL ho orsamentu alokadu millaun $1,9; xii)
- Estabelesimentu Sekretaria ba Asuntu Traballadór Esteriór no Komunidade Timoroan iha Diáspora $500 mil;
- Empregu ba mellór alunu universitáriu sira $437,5 mil, ne’ebé mak aprova iha Reuniaun Extraordináriu Konsellu Ministru loron 26 fulan Abril 2022, depois halo alterasaun dahuluk ba Lei númeru 01/2022 loron 03 fulan Janeiru Lei Orsamentu Jerál Estadu.
OR ne’e aprezenta hosi Governu ne’ebé reprezenta hosi Ministru Finansas (MF), Rui Augusto Gomes no Ministru Asuntu Parlamentár no Komunikasaun Sosiál (MAPKomS), Francisco Jerónimo no akompaña hosi Xefe Gabinte Primeiru-Ministru, Azevedo Lourenço da Costa Marçal, no simu direta hosi Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Aniceto Guterres iha nia gabinete.
Lee Mós: KM Halo Alterasaun Dahuluk ba Lei OJE 2022
Jornalista: Rogério Pereira Cárceres
You may like

Membru PN Lejislatura Dalimak Haloot Sasán

Leilaun Veíkulu Fó Reseita Millaun $3,75 Bá Estadu

Governu Oferese Millaun $1 Atu Konstrui Igreja Foun Parókia São Paulo Lospalos

Governu Hahú Jornada Planeamentu GOP Tinan 2024

Polémika Eleisaun Komissáriu CAC, PN Inisia Lei Kuórum no Espera Ramos-Horta Promulga

2018-Fevereiru 2023 Governu Foti Osan Fundu Minarai Billiaun $5,6 Hosi Billiaun $7,4 Ne’ebé PN Aprova
Polítika
Prezidente Komisaun B Konsidera Média Mak Inventa Iregularidade iha Rekrutamentu PNTL
Published
2 days agoon
13/02/2026
Hatutan.com, (13 Fevereiru 2026), Díli-Prezidente Komisaun B Parlamentu Nasionál (PN) ne’ebé trata Asuntu Negósiu Estranjeiru, Seguransa no Defeza, Domingos Augusto “Deker”, konsidera iregularidade iha rekrutamentu Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) ne’e média mak inventa sasán tun-sa’e tanba la bazeia ba faktu ka realidade.
Polítika
Komisaun E Identifika Projetu Uma Dignu 25 iha Manatuto La’o Atrazu
Published
5 days agoon
10/02/2026
Hatutan.com, (10 Fevereiru 2026), Díli-Komisaun E Parlamentu Nasionál ba asuntu Infraestrutura, semana kotuk, halo fiskalizasaun iha Munisípiu Manatuto hodi haree ezekusaun obra ka projetu sira uma dignu ba povu ne’ebé gasta orsamentu estadu husi programa Governu da-sia nian la’o atrazu.
Polítika
Komisaun B Sei Buka Faktu Diskriminasaun iha Rekrutamentu Kadetas Foun PNTL
Published
1 week agoon
06/02/2026
Hatutan.com, (06 Fevereiru 2026), Díli- Komisaun B Parlamentu Nasionál ba asuntu Negosiu Estránjeiru, Seguransa no Defeza, sei buka tuir faktu sira ne’ebé deskonfia iha pratika diskriminasaun ne’ebé mosu iha prosesu rekrutamentu ba kadetas foun Polisia Nasionál Timor-Leste (PNTL).

Prezidente Komisaun B Konsidera Média Mak Inventa Iregularidade iha Rekrutamentu PNTL

Estradisaun Fujitvu Kalumban Mali Depende Desizaun PGR

Polísia Sei Regula Motór Sira Estasiona iha Trotoár Área Palásiu Governu

Índise Korrupsaun Timor-Leste iha Klasifikasaun 73, FONGTIL Konsidera Prevensaun Korrupsaun Seidauk La’o Di’ak

Governu Rekoñese Irregularidade iha Rekrutamentu Kadete PNTL

DIT Hahú Introdús ba Estudante Sira Kona bá Seguransa ba Dadus Importante

IGJ Legaliza Corais Timor bá Atividade Futu-Manu

STOP PRESS: Ministru Nino Pereira Konsumu Dose Kontamina ho Frasku Halo Nanál Kanek no Ran

Indonesia dan Timor-Leste Perkuat Kerjasama Ekonomi, Sosial Budaya, dan Pariwisata

Governu Indika BTK Hadi’a Trotoár Naksobu iha Área Bebora

Asesu Gratuita HATUTAN.com

Hafoin Ferias Judisiáriu PGR Sei Ko’alia Kazu Set-top Box RTTL,E.P

Xefe Estadu TL Kondekora Militár Korea Súl Ne’ebé Mate iha Oé-Cusse

PCIC Detein MG Lori Osan Falsu Hosi Inglaterra

PR Simu Karta Kredensial Husi Embaixadór Brunei Darussalam ho Reinu España
Trending
Justisa & Krime1 week agoPNTL Kaptura Suspeitu JG ho UF Ba Kazu Violasaun no Koasaun Seksuál
Justisa & Krime6 days agoPDHJ Husu Anula no Suspende Rekrutamentu Kadetas PNTL Foun
Defeza & Seguransa5 days agoFM Konsidera MI Inkapasidade no Fase-Liman iha Polémika Rekrutamentu Kadete PNTL
Nasionál1 week agoRekrutamentu Kadetes PNTL Diskriminativu, Ministériu Interiór ho Komandu PNTL Dezobediénsia Ba Desizaun Tribunál
Polítika1 week agoKomisaun B Sei Buka Faktu Diskriminasaun iha Rekrutamentu Kadetas Foun PNTL
Nasionál6 days agoArmazén Sentrál INFPM Rejista Total Reajente Atinje 88%
Nasionál6 days agoKandidatu Ajente PNTL Sei Koordena ho Universitáriu Sira Organiza Manifestasaun
Desportu1 week agoEzekutivu FFTL 2026-2030 Kompromete Konsentra Servisu iha Atividade Juvinil no Dezenvolvimentu Infraestrutura














