Hatutan.com, (29 Agostu 2022), Díli- Loron konsulta popular, 30 fulan-Agostu 1999, hatudu timoroan hotu nia unidade hodi hakotu diskrepánsia no diverjénsia  hodi hola desizaun ida final no definitiva bá ukun rasik an (URA).

PPN Aniceto Guterres ho PM Taur Matan Ruak, kari ai-funan bá tasi. Foto/Hatutan.com

Ho nune’e, Padre Juvito do Rego husu bá timoroan hotu atu la bele haluha leet de’it loron istóriku ida ne’e hodi kontínua sai hanesan loron memória iha Timor nia istória hodi otas ba otas.

Liuhosi misa agradesimentu bá loron konsulta popular bá da-23 iha Igreja Parokia Imakulada da Conceição, Katedrál Díli, Segunda (29/089/2022), Padre Juvito do Rego iha nia omilia, afirma istória la’ós mosu derrepente de’it, maibé mai hosi hahalok ne’ebé ema halo, povu ida halo no lider sira halo. Ho unidade nasional ne’ebé iha ikus mai hamutuk ho povu halo desizaun atu ema hotu ne’ebé moris iha rai ne’e bele koko no sente ukun rasik aan.

Padre Juvito do Rego husu  bá ukun na’in sira labele haluha desizaun boot ne’ebé halo no eroízmu ne’ebé hatudu ona iha situasaun sira difisil,  hatudu ho klareza no firmeza hodi la naknodoko hasoru inimigu.

La imajina situasaun difisil sira iha momentu ne’ebá hafoin akontesimentu,  06 Abríl 1999 iha Liquiça ataka no oho ema barak iha ne’ebá, sunu ema husi odamatan bá odamatan la’o nafatin maibé organizasaun rezisténsia sira no uma kreda, liuhosi ambau leten nafatin firma no enkoraja sidadaun sira atu nafatin iha korajen hodi hili no desizaun ne’e mak ohin loron povu ne’e memorializa ho misa agradesimentu ne’e.

“Ita nia lia hamutuk sira, ita nia domin no obediénsia bá malu bá tiha iha ne’ebé ne’e mak ohin loron iha de’it mak hateten aat malu, insulta malu iha media sosial sira no nunka hasoru malu hodi ko’alia,” Padre Juvito do Rego hateten.

Saserdote ne’e hatutan, povu ne’e hein katak nia lider nasional no ukun na’in sira bele hasoru malu atu ko’alia hodi hakotu diskrepánsia opiniaun no diverjénsia ideolojia ka ideia no  planu polítika sira atu bele realiza planu unidade nasional ne’ebé hatudu ona iha tempu difisil sira luta bá ukun rasik aan ida ne’e.

PM Taur Matan Ruak, simu kominaun iha misa agradesimentu loron konsulta popular, 30 Agostu 2022. Foto/Hatutan.com

Loron 30  Agostu, Padre Juvito hateten, sai loron ida ne’ebé timoroan hotu tenke hanoin tamba iha loron ne’e mak povu ne’e hakotu diskrepánsia no diverjénsia hotu hodi hola desizaun ida final no definitiva. Nune’e, lider sira no ukun na’in hotu tenke hanoin atu halo reflesaun katak iha momentu difisil sira nune’e halo ona istória no hahalok boot ne’ebé halo mundu loke matan bá Timor Leste. Maibé hafoin independénsia saida mak hatudu no povu ne’e enfrenta la tuir kompromisu no prinsípiu sira luta bá ukun rasik aan nian.

“Ha’u la hatudu liman bá ema ida no ba se-se de’it maibé iha ne’e ha’u hakarak hateten de’it katak mai ita reflete  hamutuk istória ne’ebé ita hamutuk halo hodi hakiak rai ida ne’e nia moris,”  Padre Juvito hateten.

Marka prezensa iha serimónia misa agradesimentu ba selebrasaun loron konsulta populár ba da-23 ne’e kompostu hosi Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak, Prezidente Parlamentu Nasionál Aniceto Guterres, Tenente Jenerál Falur Rate Laek, Ministru Administrasaun Estatál Miguel Pereira de Carvalho, Ministru Edukasaun Juventude no Desportu Armindo Maia, inklui membru órgaun soberanu sira seluk hamutuk ho povu no sarani sira.

Hafoin misa agradesimentu, Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak hamutuk ho Prezidente Parlamentu Nasionál, Aniceto Guterres ho membru Governu, inklui sarani sira balun tan bá kari ai-funan bá tasi hodi fó onra bá povu ua’in ne’ebé mate molok no depois loron konsulta popular, 30 Agostu 1999.

Jornalista: Vito Salvadór