Connect with us

Edukasaun

Estudante Foun Konsidera Prosesu Inskrisaun iha UNTL “Sabraut”

Published

on

Hatutan.com, (08 Marsu 2023), Díli-Dezde Ministériu Ensinu Superior, Siénsia no Kultura (MSSK) ho Universiade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL)   loke inskrisaun bá estudante foun tinan akadémiku 2023, hahú Segunda-Kuarta (6-8/03/2023), estudante foun sira hobur no sena malu arredores Banku Nasional Komérsiu Timor-Leste (BNCTL)   ne’ebé estabelese iha UNTL.

Lee Mós : Finalista 7.444 iha Rejíme Jerál no Espesiál 1.889 La Priénxe Kritériu Asesu UNTL-IPB

Loron manas, rai-manas no dala-ruma udan subiska, la sai dezafiu bá estudante foun sira  ne’ebé sena-malu atu bele halo inskrisaun iha BNCTL.

Advertisement

Estudante foun sira UNTL dadeer de’it hale’u tuku 5:00 Otl, forma ona atu halo inskrisaun iha BNCTL ne’ebé estabelese iha resintu UNTL, Kuarta (8/3/2023). Foto/Francisco Belo Simões

Sira sena-malu la’ós tanba sira-nia hakarak ka sira-nia vontade, maibé tempu inskrisaun ne’ebé MSSK ho UNTL aviza bá estudante sira liu ema na’in-4,000 ne’ebé naran fó iha de’it semana ida nia laran. Hahú hosi loron 06 to’o loron 10 fulan-Marsu ne’e.

Iha tempu ne’ebé determinadu mak estudante sira la konsege halo inskrisaun, maka UNTL ho MSSK konsidera rezigna aan  ka posivel UNTL ho MSSK bele extende tan tempu.

Ho limitasaun tempu no númeru estudante ne’ebé la’ós uitoan, liu ema-4,000  , inklui regra hosi BNCTL nian ne’ebé la dun iha espasu natoon, obriga estudante sira tenke sena-malu to’o balun dezmaia no balun fali obrigadu tenke bá toba hein iha resintu UNTL nian hodi bele hetan oportunidade lalais atu hala’o inskrisaun.  

Regra aplikavel iha BNCTL ne’ebé estabelese iha UNTL, maka tuku 9.30 Otl, hahú halo atendimentu bá inskrisaun to’o tuku 12:00 meiudia bá han meiudia nian.  Nune’e, loke fali husi tuku 14.00 Otl to’o de’it 15.00  Otl.

Ho regra BNCTL nian ne’e prejudika atu hafasil inskrisaun ho efisiénsia no efikásia. Tanba ne’e, estudante tenke sena-malu, hada’u-malu fatin to’o balun dadeer tuku 5:00 Otl, forma ona iha resintu BNCTL iha UNTL no estudante balun fali tenke toba kalan hodi bele hetan fatin lalais halo inskrisaun.

“Se mak lais nia bele hetan oportunidade inskrisaun tanba tempu bá ami halo inskrisaun limitadu. Ami iha tempu semana ida de’it.  Bá kada fakuldade balun fó tempu loron ida de’it no fakuldade sira ne’ebé númeru estudante barak liu ne’e mak fó tempu dala ruma loron rua to’o loron tolu. Ami la halo inskrisaun lalais, UNTL ho MSSK konsidera katak ami rezigna-aan ona. Ida-ne’e mak ami ta’uk no ami preokupa tebes,” Fidelio Abílio Barros, nu’udár estudante bá Hatutan.com iha resintu UNTL, Kuarta (8/3/2023).

Advertisement

Tuku 9:00 dadeer Otl, BNCTL seidauk loke hodi halo atenidmentu inskrisaun bá Estudante sira UNTL nian iha resintu UNTL, Kuarta (8/3/2023). Foto/Francisco Belo Simões

Leonel Cristovão Francisco nu’udár estudante tuan iha UNTL ho Jonato Matos da Silva, estudante foun UNTL lamenta tebes ho inkumprimentu bá oras servisu iha UNTL. Basá, anúnsiu ne’ebé UNTL fó sai katak tuku 8.00 Otl hahú inskrisaun, maibé realidade atendimentu banku BNCTL iha UNTL hahú fali tuku 9.30 Otl.

Estudante sira-ne’e sujere no rekomenda bá MSSK ho UNTL atu bele hadi’a mekanizmu inskrisaun bá estudante sira atu evita estudante sira sai vítima bá sistema inskrisaun ne’ebé bele konsidera “sabraut” no la kombina ho dezenvolvimentu iha tempu dijitalizasaun.

Informasaun seluk ne’ebé Hatutan.com rekolla hosi estudante antigu sira balun ne’ebé husu atu la bele publika nia identidade  hateten, situasaun atuál iha UNTL kona-bá inskrisaun ne’e la’ós foin akontese, maibé tempu sira liubá mós akontese hela de’it nune’e.

Fontes hahú nia estudu iha UNTL iha tinan 2018 no tempu ne’ebá nia ho nia maluk estudante sira lubun mós sena-malu iha resintu UNTL hodi halo inskrisaun.

“Ha’u la imajina situasaun ne’e akontese tinan bá tinan iha UNTL no la sai lisaun bá UNTL rasik atu hadi’a mekanizmu inskrisaun bá estudante sira ne’e,” fontes ne’e hateten.

 MSSK Sei Halo Fiskalizasaun Servisu Administrativu UNTL  

Advertisement

Ministru Ensinu Superiór Siénsia no Kultura (MESSK), Longuinhos dos Santos, promete sei halo fiskalizasaun bá servisu administrativu iha Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL) bainhira simu keixa no lamentasaun sira relasiona ho funsionamentu administrativu iha Universidade Estatál ne’e.

Ministru Ensinu Superiór Siénsia no Kultura (MESSK), Longuinhos dos Santos. Foto/Elio dos Santos da Costa

Ministru Longuinhos dos Santos afirma UNTL hanesan universidade públiku ne’ebé jere rasik nia sistema administrativu,  tanba ne’e, Governu sei halo fiskalizasaun atu buka tuir sistema atendimentu bá estudante sira ne’ebé halo inskrisaun atu labele prejudikadu.

Nia afirma kona-bá kandidatu sira ne’ebé asesu ba UNTL MESSK seidauk halo finalizasaun maske antes ne’e MESSK halo ona publikasaun bá naran sira rejime jerál no rejime espesiál, maibé ne’e provizóriu de’it no karik iha naran balun ne’ebé hetan problema,  estudante sira bele halo reklamasaun atu MSSK bele haree, tetu no hadi’a hodi haruka bá iha UNTL.

Hafoin halo publikasaun bá lista naran kandidatu sira bá UNTL to’o agora MSSK nafatin hein atu simu reklamasaun ruma para depois bele halo omologasaun hodi haruka bá UNTL.

Responde bá Hatutan.com iha Palásiu Governu, Ministru Longuinhos dos Santos, tenik kona-bá sistema administrasaun liga ho inskrisaun ne’ebé dalaruma halo estudante sira tenke halo sakrifísiu hodi bá antes no sena-malu ka hadau-malu atu halo inskrisaun  tuir sistema administrativu ne’ebé UNTL aplika no karik iha reklamasaun ruma MESSK sei forma ekipa ida para halo fiskalizasaun.

“Ita boot sira hatene katak sistema administrativu bá inskrisaun ne’e jere husi UNTL rasik no Governu hanesan fiskaliza, entaun mekanizmu ne’ebé UNTL iha mak presiza halo mudansa no Governu seidauk halo bá ida ne’ebá tamba durante ne’e ita haree la’o di’ak hela, maibé karik presiza ita sei hare atu hadi’a,” Ministru Longuinhos dos Santos hateten.

Advertisement

Bainhira MESSK hetan keixa ka simu lamentasaun ruma relasiona ho sistema administrativu iha UNTL maka Governu sei hola medida hodi hatun ekipa ida para bele haree no halo mudansa.

Hatutan.com halo ona esforsu  hodi halo konfirmasaun ho parte reitoria bá asuntu akademiku nian, maibé parte sira refere husu atu Hatutan.com tenke aprezenta karta pedidu entrevista atu nune’e, parte kompetente sira iha UNTL foin bele fó entevista.  

Jornalista: Vito Salvadór/Lazaro Pereira Quefi/Dirce Sandra da Costa Gomes

 

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Governu promove prevensaun moras la hada’et ba estudante ho manorin sira

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Trending