Connect with us

Edukasaun

Selesaun Estudante Foun Atrazu Prejudika Prosesu Aprendizajen UNTL

Published

on

Hatutan.com, (13 Marsu 2023), Díli-Tuir loos prosesu aprendizajen iha Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL) la’o tiha ona iha fulan-Fevereiru  2023. Maibé, to’o agora  mak foin atu hahú loron dahuluk orientasaun akadémiku tanba prejudika hosi prosesu selesaun ne’ebé halo hosi  Ministériu Ensinu Suporior Siénsia no Kultura (MESSK).

Lee Mós : Estudante Sira Apresia ho Mudansa Mekanizmu Inskrisaun UNTL

Reitór UNTL, João Soares Martins, hasoru estudante sira ne’ebé halao protestu iha resintu Kampus Sentral UNTL, Caicoli, Díli, Segunda (13/3/2023). Foto/Elio dos Santos da Costa

“Ha’u husu bá senadu sira, bele komprende. Ita-boot sira ezijénsia sira, ami bele simu, ami tetu, buat sira ne’e, mais ita-nia abertura, ita tenke hahú ohin. Só apenas formalmente halo abertura. Fakuldade sira atu extende, laiha problema. Ida ne’e mak reitór ninia opiniaun. Ha’u husu bá, estudante sira, ezijénsia ne’e ami simu. Ne’e reitór mak koalia,” Reitór UNTL, João Soares Martins hateten bá estudante UNTL sira Asosiasaun Akadémika Estudantil (AAE) ne’ebé organiza asaun blokade orientasaun akadémiku loron dahuluk iha Kapus Sentral UNTL, Segunda (13/3/2023).

Estudante Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL) liuhosi estrutura Asosiasaun Akadémika Estudantil (AAE) ho ekipa komisaun organizadóra bá simu estudante foun, blokade atividade orientasaun akadémika, no ameasa ‘hatuun’ Reitór João Soares Martins, tanba to’o oras ne’e, seidauk rezolve mekanizmu atendimentu “sabraut” ne’ebé la’o iha Kampus Sentrál UNTL.

Advertisement

Iha Kinta, 09 fulan-Marsu 2023, liuhosi konferénsia imprénsa, universitáriu sira ne’e kestiona no lamenta kona-bá mekanizmu atendimentu “sabraut” ne’ebé mak durante hala’o hosi pesoál sira Banku Nasionál Komérsiu Timor-Leste (BNCTL, sigla portugés) sukursál UNTL  hasoru estudante foun sira.

Estudante sira husu mós estrutura másima UNTL nian atu buka solusaun bá probelama ne’e, tanba situasaun iha loket rejista administrasaun jerál, halo estudante foun sira sena-malu, dudu-malu, balu dokumentu lakon to’o estudante balu mós dezmaia.

Magnifiku Reitór UNTL,  João Soares Martins dehan, universidade ne’e la’ós reitór mesak. Ema ne’ebé hanorin iha ne’e, komesa hosi profesór sira mai to’o estrutura  ho funsionáriu administrativa nian, sira hotu hamutuk mak forma komunidade akadémika UNTL. Nune’e, kestaun ida kona-bá  mekanizmu rejista ne’e, nia dehan, sé mak atu rejista ka la rejista, laiha problema ida. Sé agora mak la tuir orientasaun akadémika, tinan oin, sei bele tuir.

Estudante UNTL halo protestu hasoru reitoria UNTL, Segunda (13/03/2023). Foto/Elio dos Santos da Costa

Orientasaun akadémika la’os obrigatóriu. Reitória hakarak mak estudante foun sira bele atu koñese de’it lala’ok sira orientasaun akadémika nian, koñese estrutura reitór, fasilidade sira, inklui koñese estrutura senadu sira iha kampus.

“Halo favór, ita koopera malu. Sé ita-boot sira la konkorda, entaun, ita labele avansa ho orientasaun. Ita husu, ita labele sakrifika alin sira, tanba sira iha aula atu tuir. Husu bá senadu sira atu komprende situasaun ne’e,” Magnifiku Reitór João Soares afirma.

Lee Mós : Atendimentu Inskrisaun “Sabraut”, Estudante Sira Fó Ultimatu bá Reitoria UNTL no Ezije BNCTL Hadi’a Mekanizmu

Advertisement

Iha Reitór João Soares Martins nia oin, Senadu Jerál UNTL, Cristóvão Araújo “Mauto” lori estudante UNTL tomak nia naran, agradese bá Magnifiku Reitór UNTL, tanba bele tun mai iha ne’e hodi hasoru estudante UNTL sira.

Senadu Jerál UNTL fó razaun ne’ebé halo sira ohin loron konsentra aan besik iha reitór nia fatin serbisu, magnifiku reitór rasik mós hatene tiha ona. Tanba sira-nia petisaun submete tiha ona bá magnifiku reitór nia gabinéte, no asaun ida ohin halo ne’e, hanesan atu akresenta de’it bá Reitór João Soares Martins.

Iha ezijénsia tolu hosi universitáriu sira ne’e hato’o bá magnifiku reitór; Ida, husu atu altera data orientasaun refere, atu bele fó lai espasu bá estudante sira ne’ebé mak oras ne’e seidauk konklui sira-ninia pagamentu iha Sukursal iha BNCTL sira. Bainhira estudante foun sira konklui ona pagamentu maka foin hahú bele fó orientasaun akadémika. Cistóvão Mauto husu Magnifiku reitór, oras ida tenke deklara bá estudante sira katak, ohin ne’e, la’os abertura bá orientasaun akadémika, ne’e sira-nia pozisaun.

Pontu daruak, estudante sira ne’e, husu magnifiku reitór atu kompromete bá estudante sira, bainhira mak rezolve problema ida dudu-malu, sena-malu, ne’ebé mak oras ne’e akontese hela.

Orientasaun akademiku UNTL ba loron dahuluk, Segunda (13/3/2023), hetan interrupsaun hosi Asosiasaun Akadémika Estudantil (AAE). Foto/Elio dos Santos da Costa

“Ne’e señor magnifiku reitór tenke hatete ida ne’e. Bainhira mak atu rezolve problema ne’e. Seluk fali, tenke hadi’a serbisu atendimentu administrasaun nian. Tanba estudante dudu-malu, sena-malu iha ne’ebá, nunka mais estrutura UNTL ida atu tun bá koalia, haree lisuk problema ne’e. Ne’e tenke onestu,” Senadu jerál UNTL, Cristóvão Mauto hateten perante Reitór João Soares Martins no reitória iha Kampus Sentrál UNTL,.

Iha parte Administrasaun Akadémika, liu-liu Vise Reitór Assuntu Akadémiku, Samuel Venâncio Freitas, ninia fatin, estudante hirak ne’ebé atu bá entrega dokumentu ruma eskola nian, labele tama liubá laran, maibé hamriik de’it iha odamatan maka pesoal sira simu surat.

Advertisement

“Sira nunka mais buka dalan atu rezolve estudante sira iha mahon. Ne’e mak iha,” Senadu jerál UNTL, Cristóvão Mauto kestiona.

Iha rekomendasaun ikus liu maka, estudante sira ne’e, husu Reitór João Martins, atu halo avaliasaun bá estrutura UNTL sira ne’ebé mak serbisu la di’ak, ezonera, tau fali ema foun, ema ne’ebé mak serbisu di’ak.

Cristóvão  konsidera kada tinan akontese bebeik estudante sira dudu-malu, sena-malu.  Durante ne’e mós, estrutura AAE hasoru fila-fila vise retiór assuntu akadémiku, vise reitór assuntu estudantil, vise reitór assuntu finansas, atu bele buka solusaun bá mekanizmu inskrisaun “sabraut” ne’e, mibé laiha solusaun.

Lee Mós : Estudante Sira Apresia ho Mudansa Mekanizmu Inskrisaun UNTL

“Sira laiha vontade, laiha seriedade atu rezolve problema ida ne’e. Ho ida ne’e, ami hakarak hasoru magnifiku reitór, para deklara bá estudante sira hotu katak, ohin ne’e la’ós orientasaun akadémika. Sé magnifiku reitór dehan ohin abertura, mak ami sei la bá. Ami sei mantein iha ne’e, aban sei mantein iha magnifiku reitór nia gabinéte, to’o iha ne’e de’it. Tanba ne’e, ami husu buat tolu ne’e,”  Cristóvãov hateten.

Advertisement

Asaun protestu hosi estudante UNTL hasoru reitoria UNTL, Segunda (13/3/2023). Foto/Elio dos Santos da Costa

“Iha segundu semester mak señor magnifiku reitór la konsege rezolve estudante kontinua dudu-malu, sena-malu, ne’e iha ona konkluzaun ida katak, sei iha Reitór Alternativu. Ne’e klaru ona. Estudante sena-malu, dudu-malu nafatin, iha ona Reitór Alternativu,” Cristóvão hateten.

Senadu jerál UNTL ne’e fiar katak, sira-nia Magnifiku Reitór João Soares Martins hamutuk ho estrutura tomak sei bele rezolve problema sira ne’e hotu.

Hatán bá ida ne’e, Reitór UNTL, João Soares Martins dehan, ohin ne’e, data atu hala’o abertura orientasaun akadémika bá estudante foun sira. Tán ne’e, nia husu favór, tenke respeita ida ne’e.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Governu promove prevensaun moras la hada’et ba estudante ho manorin sira

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Trending