Connect with us

Polítika

Fila bá Ukun, CNRT Hadi’a Kualidade Edukasaun no Saúde Inkluziva

Published

on

Hatutan.com, (18 Maiu 2023), Díli- Partidu Congresso Nasionál Reconstrução Timorense (CNRT) promete bainhira fila bá ukun sei hadi’a kualidade edukasaun no saúde inklusiva iha Timor-Leste atu bele hadia kresimentu rekursu umanu no kontribui bá dezenvolvimentu nasionál.

Lee Mós : Xanana Promete bá Povu Oé-Cusse: CNRT Sei Haree Fali Lei ho Lejizlasaun RAEOA Nian

Kampaña ikus partidu CNRT nian iha Tasi-Tolu, Díli, Kinta (18/5/2023). Foto/Elio dos Santos da Costa

Programa prinsipál sira ne’ebé CNRT aprezenta durante kampaña eleitorál tau Edukasaun no Saúde inklusiva iha prióridade númeru um ho intensaun atu hadia kresimentu rekursu umanus ne’ebé adekuadu iha sósiu-ekonómia, kulturál no sosiál hodi haburas no promove kualidade moris sidadaun sira nian atu bele ativu iha prosesu hotu-hotu bá dezenvolvimentu nasionál.

Prezidente partidu CNRT, Kay Rala Xanana Gusmão hateten, CNRT sei tau mós prioridade bá dezenvolve kapitál umanu, hadi’a kualidade no asesu bá ensinu, kualidade ensinu bá labarik no foin-sa’e sira, kualidade ensinu tékniku vokasionál hodi responde bá nesesidade merkadu traballu, hadi’a rekursus umanus hodi hasa’e kualidade ensinu hadi’a jestaun merenda eskolar atu promove nutrisaun, promove siénsia no teknolojia iha ensinu superiór no estabelese ho hakbiit sentru formasaun tékniku profisionál no sentru empregu atu fasilita foin-sa’e asesu bá servisu.

Advertisement

Xanana afirma hadi’a no habelar kualidade servisu saúde, asegura kualidade servisu saúde primária bá povu tomak iha área rurais, hadi’a prestasaun servisu saúde ospitalar ne’ebe iha kualidade iha área urbana, munisípiu no nasionál.

“Seitór edukasaun iha Timor-Leste sei hasoru problema boot iha kualidade ensinu. Saúde mós kontínua sai preokupasaun povu nian, tamba ne’e, CNRT iha kompromisu atu hadi’a. CNRT halo ona sorumutu ho reprezentate no reitor hosi universidade lubuk ida, liu-liu universidade privadu sira no halo ona diskusaun no tau ideia hamutuk hodi buka solusaun bá problema edukasaun no saúde iha Timor-Leste. Ita tenke hadia liu mak kualidade de ensinu hodi hatuur buat hotu tuir nia dalan atu bele prepara jerasaun foun hodi kaer nasaun nia destinu iha futuru,” Kay Rala Xanana Gusmão hato’o bá militante no simpatizante sira iha kampaña ikus partidu CNRT nian  ne’ebé hala’o iha Tasi-Tolu, Díli, Kinta (18/05/2023).

Xanana Gusmão hatutan, tempu too ona povu atu deside fila-fali liu hosi eleisaun parlamentár tinan ne’e, hodi hili partidu CNRT ne’ebé iha vizaun no misaun ho programa ne’ebé integra ho Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál (PEDN) hodi lori povu bá prosperidade.

CNRT iha kompromisu atu salva Estadu Direitu Demokrátiku hodi hatuur hikas orden bá kada órgaun soberania sira atu povu bele sente dezenvolvimentu.

Ai-leba sira ho entusiazmu hola parte iha kampaña partidu SNRT nian iha Tasi-Tolu, Díli, Kinta (18/5/2023). Foto/Elio dos Santos da Costa

Iha 2017 populasaun iha Timor-Leste kuaze 2% mak seidauk asesu bá eletrisidade no too ohin loron Governasaun ida ne’e, tuir Xanana, seidauk rezolve hotu, tan ne’e, CNRT promete bainhira fila bá ukun sei rezolve atu povu hotu-hotu bele asesu bá eletrisidade.

CNRT mós kontinua tau prióridade ba infraestrutura bazika liu-liu estrada ligasaun munisípiu bá postu administrativu to’o iha suku hotu no aldeia sira, atu bele, fasilita populasaun sira lori sira-nia produtu bá merkadu.

Advertisement

CNRT mós sei kontinua promove desportu, arte, no kultura bá foin-sa’e sira atu hotu-hotu partisipa iha atividade sira ne’ebé bele kontribui ba pás no estabilidade nasional.

“Ita sei halo esforsu atu implementa polítika desentralizasaun munisipál atu povu iha kada munisípiu iha asembleia rasik no iha reprezentante ne’ebé besik liubá povu no servisu di’ak liután bá povu nia interese no desenvolvimento bá rai-ne’e,” Xanana Gusmão dehan.

Prezidente Partidu CNRT ne’e subliña sei lori kadoras Greater Sunrise mai Timor-Leste atu ajuda ekonomia Timor-Leste nian.

Xanana Gusmão mós iha kompromisu polítika ho povu bainhira CNRT manan no bá ukun sei finaliza fronteira Terestre ho Indonézia tuir lei internasionál atu Timor-Leste bele esplora nia rikusoin sira hodi bele ba tau tan iha fundu petrolíféru.

Populasaun Munisípiu Díli ne’ebé orgaun Eleitorál Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE) rejista atu partisipa iha eleisaun Parlamentár, tinan ida ne’e, hamutuk 187. 462, mane 98.529 (53%)  no feto 88.933 (47%).

Advertisement

Kampaña ikus partidu CNRT ne’ebé halo iha munisípiu Díli ne’e hetan seguransa másimu husi Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) no hetan mos observasaun direita husi órgaun eleitorál Comissão Nasionál das Eleições (CNE), Provedoria dos Direitos Humanos e Justiça (PDHJ) no observadór Nasionál no Internasionál sira hanesan INDDICA, g7+ no mós sira seluk.

Jornalista: Vito Salvadór

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Trending