Connect with us

Polítika

Militante FRETILIN 2.500 Husu CCF Konvoka Kongresu Nasionál Estraordináriu

Published

on

Hatutan.com, (31 Janeiru 2024), Díli- Militante partidu FRETILIN hamutuk na’in-2.500, Kuarta (31/01/2024), submete karta petisaun bá Komité Sentral FRETILIN (CCF) hodi husu konvoka Kongresu Nasionál Estraordináriu (KNE) no halo Eleisaun direita bá Prezidente no Sekretáriu Jerál partidu istóriku ne’e.

Agustinho Sequeira “Somotxo” reprezenta militante FRETILIN 2.500 entrega petisaun bá Sekretáriu CCF, Kuarta (31/01/2024). Foto/Elio dos Santos da Costa

Petisionáriu nu’udár militanten FRETILIN na’in-2.500 ne’ebé hatama petisaun bá CCF, e mai husi Munisípiu Baucau, Lautem, Viqueque,  Manatuto, Manufahi, Ainaro,  Covalima, Aileu,  Ermera,  Bobonaro,  Liquiça, Díli  ho Rejiaun Administrativu Espesial Oe-Cusse Ambeno.

Iha petisaun ne’e petisionáriu sira maioria husu atu halo kongresu nasional estraordináriu tamba konsidera estrutura atuál liu-liu Prezidente FRETILIN, Francisco Guterres “Lú Olo” no Sekretáriu Jerál Mari Alkatiri, la hatudu dezempeñu eleitorál di’ak no lori insusesu bá partidu tamba iha estrutura atuál nia lideransa sempre lori derrota ba partidu iha eleisaun prezidensiál 2021 no eleisaun parlamentár 2023.

Porta vós Petisionáriu militante FRETILIN nian, José Agustinho Sequeira “Somotxo” hateten, militante no kuadru partidu FRETILIN, ne’ebé asina dokumentu ida ne’e, ho bazé bá direitu atu “livremente esprime ninia opiniaun no aprezenta bá respetivu órgaun sira, kritika, opiniaun no proposta kona-bá organizasaun no atividade FRETILIN nian’ (alínea d, artigo 139, Estatutos da FRETILIN).

Advertisement

Hakarak hato’o petisaun bá Prezidente Francisco Guterres “Lú Olo”, ho Mari Alkatiri no membru CCF sira, ho konteúdu hanesan tuir mai;

Ho néon nakraik no laran susar, ami lamenta tebes rezultadu eleisaun parlamentár 21 fulan-Maiu 2023, ne’ebé hatudu katak FRETILIN lakon, ka ho lia fuan seluk, hetan derrota Eleitorál ida a’at-liu, iha istória pós-restaurasaun independénsia, ne’ebé halo militante no kuadru barak ninia fuan-moras, no lakon liu-tan esperansa ba lideransa atuál ninia kapasidade, atu lori Partidu Istóriku iha ne’e bá vitória eleitorál iha eleisaun sira tuir mai.

Petisionasriu sira militante FRETILIN nota katak, husi votu ho  57,37% (55 kadeira iha Asembleia Konstituinte) ne’ebé FRETILIN hetan, iha eleisaun tinan 2001, tanbá méritu Istóriku husi prosesu Libertasaun Pátria, iha sorin ida, maski númeru eleitór iha Timor-Leste aumenta 99,2% husi tinan 2001 ba tinan 2023, ho lideransa Prezidente Lu 0lo, no Sekretáriu Jerál Mari Alkatiri, FRETILIN ninia votu tu’un hela de’it iha tinan 20 nia laran, nunka rekupera bá fali rezultadu ne’ebé hetan iha eleisaun tinan 2001.

Halo konférensia imprensa hafoin entregra petisaun bá sekretáriu CCF. Foto/Elio dos Santos da Costa

Sira dehan, aat-liu tan, tu’un to’o 25,75%, ka ekivalente de’it ho kadeira 19 iha eleisaun  21 fulan-Maiu 2023 (bele haree dadus kona-ba rezultadu eleisaun parlamentár husi 2001 to’o 2023, iha Anexo 1 no Anexo 3).

“Iha sorin seluk, ho lideransa Prezidente kamarada Francisco Guterres Lu Olo, no Sekretáriu Jerál, kamarada Mari Alkatiri, bainhira FRETILIN manan mós, la ukun ka ukun tiha mós adversáriu polítiku sira hamonu hikas (hanesan iha eleisaun 2007, no eleisaun 2017), uainhira lakon, halo insidénsia parlamentár, no viabiliza (hanesan iha eleisaun 2012, no Eleisaun 2018), hafoin, maski viabiliza tiha bá mos, bainhira bá eleisaun, lakon aat liu tan, hanesan iha eleisaun parlamentár 2023,” Agustinho Sequeira “Somotxo” haktuir.

Somotxo argumenta iha rezultadu eleisaun sira ne’ebé iha, a’at-liu tan, Munisípiu Baucau, Lautem ho Viqueque ne’ebé tradidionalmente FRETILIN sempre manan ho mínimu 50%, iha eleisaun 21 fulan-Maiu 2023, hetan redusaun votu entre 8% to’o 16% kompara ho rezultadu eleisaun antesipada 2018 (bele haree dadus ne’ebé kompara rezultadu iha munisípiu 3)

Advertisement

Maski dezempeñu eleitorál la satisfatóriu hanesan temi iha leten, Lideransa Partidu argumenta katak dezempeñu eleitorál ne’e responsabilidade koletiva Partido nian, no labele fó sala ba de’it lideransa partidu.

Loos duni, Partidu FRETILIN partidu de massa, hamriik duni nu’udar koletivu ida, rekoñese katak, iha Partidu nia laran, desizaun koletiva akontese de’it, maibé ita hotu presiza no akontese iha órgaun koletivu, sira henesan CCF ba assunto balun, polítika estratéjia sira no alokasaun ka sentral.

Bainhira ko’alia kona-bá matéria ba estrutura baze distribuisaun rekursu finanseiru no Partidu nian, hodi implementa opsaun estratéjika sira ne’e, tuir Somotxo katak, lideransa Partidu maka halo desizaun, (dala barak sira kontextu seluk) sem tau iha konsiderasaun realidade konjuntura polítika Timor-Leste nian, ka kontextu munisípiu no postu administrativu ida-idak. Tamba ne’e, vitória ka derrota partidu nian la’ós depende de’it husi aspetu tátiku, operasionál, iha nivel estrutura baze no militante sira, maibé fatór determinante liu mak opsaun Estratéjiku no distribuisaun rekursu ne’ebé lideransa partidu determina.

“Uainhira opsaun estratéjiku sala no alokasaun rekursu la adekuadu, implementasaun iha nível táktika ka operasionál sei la efisiente no sei lori bá rezultadu final ne’ebé la di’ak. Ho baze bá realidade ida ne’e, Se maka tenke assume responsabilidade? Koletividade Partidu. Ka Lideransa Partidu?. Iha ne’e, klaru loos katak, lideransa partidu maka tenke asume responsabilidade bá desizaun kona-ba opsaun estratejika no alokasaun rekursu ne’ebé laloos,”  Somotxo afirma.

Ho baze ba pontu hirak ne’ebé temi ona iha leten, maka pestisionariu milintante FRETILIN sira-ne’e  ejize bá Francisco Guterres “Lu-Olo” no Mari Bin Amude Alkatiri, atu asume responsabilidade bá derrota hirak ne’ebé temi iha leten, hodi Renúnsia sira nia mandatu, respetivamente nu’udar Presidente no Sekretáriu-Jerál FRETILIN.

Advertisement

“Exjize bá  CCF atu konvockaa kongresu Nasionál Estraordináriuu, no Eleisaun direta bá Presidente no Sekretáriu Jerál FRETILIN, tuir Partidu nia Estatu haruka, iha tinan 2024 nia laran,”  Somotcho ne’ebé akompaña ho Rui de Araújo no Osorio Florindo afirma tan.

Dalan loos-liu, tuir sira, atu evita FRETILIN ninia derrota definitiva iha eleisaun sira tuir-mai, maka halo Renovasaun ba lideransa FRETILIN, hodi prepara vitória ba eleisaun iha futuru, inclui eleisaun  munisipál ne’ebé, tuir Governu atuál ninia programa, sei hala’o iha tinan 2025-2026, eleisaun Prezidensiál tinan 2027, no eleisaun parlamentár tinan 2028.

José Agustinho Sequeira “Somotxo” subliña katak prazu bá petisaun ne’e laiha, maibé bainhira kuandu estrutura no kuadru Superior sira CCF la hola asaun konkreta iha tempu sira tuir mai maka sira sei organiza asaun pasífiku hasoru estrutura aktual relasiona ho ezijénsia ne’ebé tau iha karta petisaun ne’e.

Hatutan.com tenta halo kedas konfirmasaun ho Sekretariadu CCF kona-bá petisaun ne’e maibé la fó komentáriu ho razaun petisaun ne’e tenke entrega bá estrutura Superior no kuadru partidu FRETILIN sira mak sei iha kompeténsia atu hatán.

Iha sorin seluk, Hatutan.com koko halo konfirmasaun direita ho Sekretáriu Jerál FRETELIN Mari Bin Amude Alkatiri, maibé laiha fatin.

Advertisement

Jornalista: Vito Salvadór

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending