Connect with us

Justisa & Krime

Tribunál Notifika Arguido Na’in-Hitu bá Kazu Akizisaun Kompras Blanko Livrete ho Karta Kondusaun

Published

on

Hatutan.com, (03 Fevereiru 2024), Díli—Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) hasai ona mandadu notifikasaun bá arguido na’in-hitu (7) atu bele partisipa iha audiénsia julgamentu iha loron 15 fulan-Fevereiru 2024, hale’u tuku 09:00 dadeer to’o tuku 17:00 Otl.

Dokumentu mandadu notifikasaun ne’ebé Hatutan.com asesu, foin lalais ne’e, haktuir arguido na’in-hitu ho inisiál AdR, SS, AMM, SdS, ES, LRC, ho EJAW, sei partisipa iha audiénsia julgamentu iha loron hanesan maibé oras mak diferente, tanba balun julga iha tuku 09:00 dadeer, balun partisipa julgamentu iha tuku 12:00 Otl,  balun tuku 14:00 Otl no balun fali sei tuir julgamentu iha tuku 17:00 Otl.

Tribunál Distritál Díli (TDD). Foto/Dok.Hatutan.com

Kazu ne’ebé rejistu ho Númeru Úniku Kriminál (NUC) 0012/21.CACTL ne’e parte   Ministériu Públiku (MP) ka na’in bá asaun penál akuza  arguido na’in-neen (6); AdR, SS, AMM, SdS, ES, ho LRC nu’udár ekipa juri bá akizisaun Balko bá Livrete no Karta Kondusaun la tuir rekizitu prosesuál Aprovizionamentu, ikus mai hamosu  valor prejuizu bá Orsamentu Estadu ho montante US$9,688.00, mai hosi rezultadu komparasaun análize presu hosi submisaun proposta entre kompañia Grafica Patria, Lda  ho kompañia Wordview Enterprise Unip,Lda ne’ebé tuir loloos arguido sira iha obrigasaun atu sala osan povu nian.  

Iha loron 04 fulan-Fevereiru 2021, Diresaun Nasionál Transporte no Terrestre (DNTT) hato’o proposta rekizisaun bá kompras Blanko Livrete ho montante orsamentu US$40,000.00 no proposta akizisaun bá kompras Blanko Karta Kondusaun ho montante orsamentu US$84,400.00, konforme montante dotasaun orsamentu kapitál apropriadu iha sub rubrika bá outros fornesimentu, bá Diretór Jerál Administrasaun no Finasas iha Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTC). Nune’e iha loron 08 fulan-Fevereiru 2021, Diretór Jerál Administrasaun no Finansas halo aprovasaun bá proposta refere.

Advertisement

Iha loron 22 fulan-Fevereiru 2021, MTC commit orsamentu bá akizisaun fornesimentu Blanko bá Livrete ho montante US$40,000.00 no bá akizisaun fornesimentu Blako bá Karta Kondusaun ho montante US$84,400.00, konforme dokumentu CPV, rekizisaun bá kompras.

Iha loron 29 fulan-Marsu 2021, Diresaun Nasionál Aprovizionamentu MTC ho Diresaun Jerál Administrasaun no Finansas MTC fó sai avizu bá públiku kona-bá akizisaun bá fornesimentu Blako Livrete no Banko Karta Kondusaun bá MTC.

Relasiona ho akizisaun fornesimentu Balko Livrete ho númeru 13/RFQ/DNA/MTC/2021iha empreza hamutuk neen (6) submete dokumentu no proposta bá rekizisaun Blanko Livrete, ne’ebé kompostu hosi Wordview Enterprise Unip, Lda ho proposta orsamentu US$30,000.00, Grafica Patria ho proposta orsamentu US$38,000.00, Max Ads 2 Lda ho proposta orsamentu US$35,000.00, Mahesa Unipessoal Lda, ho proposta orsamentu US$36,000.00,  Wicas Lda ho proposta orsamentu US$38,000.00, ho Jovilamal Unipessoal ho proposta orsamentu US$42,000.00.

Maske empreza Wordview Enterprise Unip, Lda, aprezenta proposta orsamentu ne’ebé ki’ik (US$30,000.00), no dokumentu rejistu ho lisensa empreza nian ne’ebé sei válidu, dokumentu autorizasaun manufatura (letter of support) ofisial sei válidu hosi PT Pura Barutama Surabaya-Indonézia, maibé akipa juri verifikasaun no avaliasaun kompostu hosi arguido AdR (prezidente juri), arguido SS no arguido AMM nu’udár membru atribui valor bá empreza Wordview Enterprise, Unip, Lda  ho vlaor 85% deit, maibé  bá empreza Grafica Patria, Lda ne’ebé aprezenta proposta ho montante boot (US$38,000.00) no dokumentu rejistu lisensa empreza ne’ebé falsifikadu, la iha dokumentu autorizasaun manufatura (Letter of support), ekipa juri atribui valor 93%.

Bazeia bá rezultadu verifikasaun no avaliasaun hosi ekipa juri ne’ebé  hetan mós verifikasaun hosi Diretór Nasionál Aprovizionamentu no aprova hosi Diretór Jerál Administrasaun no Finansas MTC hodi rekomenda bá Ministru Transporte no Komunikasaun katak Grafica Patria, Lda mak hetan klasifikasaun primeiru ho valor 93% no empreza Wordview Enterprise, Unip, Lda, hetan klasifikasaun segundu ho valor 85%.

Advertisement

Nune’e iha loron 21 fulan-Juñu 2021, Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTC) selebra kontratu fornesimentu akizisaun Blanko Karta Kondusaun ho empreza Grafica Patyria, Lda ho montante US$75,538.00 no iha loron 28 fulan-Juñu 2021, MTC selebra tan kontratu fornesimentu akizisaun Blanko bá Livrete ho empreza  Grafica Patria, Lda ho montante US$38,000.00 ho durasaun kontratu fulan-neen (6).

Iha loron 17 fulan-Agostu 2021 no loron 18 fulan-Agostu 2021,  Diresaun Jerál Tezouru, Ministériu Finansa  efetua pagamentu bá kompras Livrete ho valor US$38,000.00 no kompras Karta Kondusaun ho valor US$75,538.00. nune’e, total pagamentu ho valor US$113,538.00 bá empreza Grafica Patria,Lda.

Ministériu Públiku  (MP) konsidera rezultadu apuramentu ne’ebé mak ekipa juri hosi MTC hala’o viola regra Aprovizionamentu tanba uza avaliasaun ho modalidade apuramentu pontus (scooring) no laiha avaliasaun bá presu razoavel hodi hamosu fali pontu bá kompañia konkorrénsia seluk  laiha justifikasaun no la tuir realidade, tanba kompañia Grafica Patria, Lda la prienxe rekizitu bá kotasaun em termus rekizitu administrativu, profisionál, komersiál no dezenvolvimentu lokal atu sai  vensedór (winner) bá projetu akizisaun bá fornesimentu Blanko Livrete no Blanko Karta Kondusaun, kompara ho kompañia Wordview Enterprise Unip,Lda.  

Arguido sira nu’udár ekipa juri la halo verifikasaun no konfirmasaun ho seriedade bá dokumentu ne’ebé kompañia sira submete bá MTC.

Arguido sira la halo análize ne’ebé detallu bá presu unitáriu hosi proposta kada kompañia no ikus mai hamosu valor prejuizu  orsamentu Estadu ho montante US$9,688.00, mai hosi rezultadu komparasaun análize   presu hosi submisaun proposta entre kompañia Grafica Patria, Lda  ho kompañia Wordview Enterprise Unip,Lda ne’ebé tuir loloos arguido sira iha obrigasaun salva osan Estadu nian.

Advertisement

MP mós akuza kompañia Grafica Patria, Lda halo falsifikasaun bá dokumentu Sertidaun Rejistu Komersial no Sertidaun Dividas tanba arguido EJAW mak orienta ninia funsionáriu kompañia  atu troka data validade bá Dokumentu Sertidaun Dividas hosi Ministériu Finansas  ne’ebé kaduka ona iha loron 30 fulan-Outubru 2020, maibé arguido EJAW haruka altera bá iha loron  06 fulan-Setembru 2021, Sertidaun Rejistu Komersiál  hosi SERVE,I.P ne’ebé kaduka iha loron 23 fulan-Outubru 2019, maibé arguido haruka  altera bá iha loron 06 fulan-Outubru 2021,  no mós inventa naran João Manuel Pimentel Fernandes  nia naran iha Sertidaun Rejistu Komersiál.

Tuir rezultadu mandadu buska no apreensaun hosi Tribunál Díli ne’ebé hala’o iha loron 12 fulan-Dezembru 2021, bá iha arguido EJAW ninia kompañia iha Lecidere, Díli, konsege halo apreensaun bá Blanko Livrete kaixa 4 (16,000 folhas)  kompletu ho númeru serial A-0124525 – A-0140251 ne’ebé mak arguido nia kompañia imprime tiha ona atu konkorre iha projetu akizisaun Blanko Livrete no Blanko bá Karta Kondusaun ho konkluzaun katak arguido nia kompañia sei manan projetu rua (2) refere.

Kompañia Grafica Patria,Lda mós la selu grosu rendimentu actual taxa bá Estadu  hosi montante projetu rua ne’e  ho montante US$567.00 + ho penalty tanba selu tarde ho montante US$100.00 + Penalty ho relatóriu tarde 5% + funan 1% hosi fulan-Setembru 2021 to’o fulan-Juñu 2022 ho montante global US$768,83 ne’ebé mak kompañia Grafica Patria, Lda iha obrigasaun atu selu bá Estadu.

Arguido sira hotu hatene katak sira-nia konduta hirak ne’e nu’udár aktu ne’ebé kontra Lei no sei hetan punisaun tuir Lei Penal, maibé arguido sira ho livre konsiente ho forma deliberada, prátika aktu hirak ne’e hodi hamosu prejuizu bá Estadu ho montante global US$10,456.83. no mós tau bá iha kauza seguransa dokumentu públiku Estadu nian ne’ebé ikus mai arguido sira mak tenke responsabiliza bá sira-nia aktu hirak ne’e.

Bazeia bá faktu sira ne’ebé deskreve ona, Ministériu Públiku (MP) konstitui arguido  na’in-neen (6) kompostu hosi arguido AdR, SS, AMM, SdS, ES ho LRC,   hanesan autór material ho forma konsumada bá krime partisipasaun ekonomia iha negósiu  ne’ebé previstu no punidu iha artigu 86 númeru 1 hosi Dekretu-Lei númeru 7/2020, 26 Agostu.

Advertisement

MP mós konstitui arguido EJAW hanesan autór material  bá konkursu krime falsifikasaun  dokumentu  públiku no krime fraude fiskál  ne’ebé previstu no punidu iha artigu 305 no artigu 314 númeru 1  hosi Kódigu Penál.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

 

 

 

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

20 Outubru-ne’e, Tribunál Díli realiza julgamentu ba argiudu sira iha kazu Set-Top Box RTTL, E.P

Published

on

By

Hatutan.com, (15 Outubru 2026), Díli— Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) ajenda ona audénsia julgamentu ba arguidu na’in-rua ne’ebé komete kazu  projetu instalasaun Set-Top Box  (STB) Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P).

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

Tauk Povu Lakon Konfiansa Ba Tribunál, Komisaun La Públika Valór Ezame Kandidatu Juízes

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli – Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Carmelita Caetano Moniz hatete, Kandidatu ne’ebé hetan valór ne’ebé to’o ba kritériu aprova sei hetan estatutu aptu, enkuantu sira ne’ebé la atinji valór ne’ebé determina sei konsidera la aptu, kandidatu sira ne’ebé la aptu iha direitu atu hato’o reklamasaun, no juri sei analiza reklamasaun hirak-ne’e antes foti desizaun.

Tuir Carmelita, servisu juis nian iha responsabilidade bo’ot iha sosiedade, tanba desizaun judisiál sira afeta diretamente direitu no moris sidadaun sira. Tanba ne’e, nia konsidera katak avaliasaun ba juis tenke hala’o ho kuidadu no tuir kritériu ne’ebé klaru.

“Valór ita labele tau, tanba sé juíz ida hetan valór ida ki’ik tebes, konfiansa povu nian ba tribunál oinsá? impaktu sosiál makas tanba ho ida ne’e mak juíz sira nia servisu la hanesan ita bai-bain. Juíz nia servisu ne’e servisu ida ne’ebé ita dehan depois de Maromak, segundu maromak iha mundu mak juíz sira ona, ema hotu-hotu tenki kumpri, sira haruka ba prizaun tenki ba, entaun ita tenki rezerva tebes sasan sira ne’e,” Dehan Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta 15/10/2026.

Nia mós rejeita kona-ba diskriminasaun iha prosesu avaliasaun, nia afirma katak membru juri na’in tolu no sekretáriu ida mai husi Portugal, no sira la koñese kandidatu sira ne’ebé partisipa iha prosesu rekrutamentu.

“Primeiru la iha diskriminasaun ba valór tanba juri na’in 3 ho sira nia sekretáriu ida mai hotu husi ne’eba (Portugal) sira nein koñese kandidatu ida, ne’ebé ita atu ko’alia deskriminasaun husi ida ne’ebé? Afasta sira ne’e tanba valór la to’o, tuir regulamentu avaliasaun ne’ebé mak komisaun aprova katak ezame eskrita ne’e sira ne’ebé iha valór masimu di’ak liu ne’e mak 20,” Nia informa

Advertisement

Avaliasaun ba ezame eskrita hala’o tuir regulamentu ne’ebé komisaun aprova ona. Tuir nia, kandidatu ne’ebé hetan valór máximu 20 mak konsidera aptu ka pasa, enkuantu kandidatu ne’ebé hetan valór menus husi 10 la pasa.

Nia mós kompara sistema ne’e ho avaliasaun karreira iha instituisaun judisiál no Ministériu Públiku, ne’ebé uza kategoria kualifikadu no la kualifikadu. Nia konsidera katak publikasaun valór individual ba juis bele iha impaktu ba konfiansa públiku ba tribunál.

Vaga ne’ebé disponivel limitadu kompara ho númeru kandidatu sira, kandidatu na’in 32 kompete ba vaga ne’en (6) iha Tribunál Supremu Justisa, enkuantu kandidatu na’in 24 seluk kompete ba vaga sia iha Tribunál Rekursu.

Nia aumenta, kandidatu sira ne’ebé la hetan vaga iha faze ida bele hein oportunidade seluk atu partisipa iha prosesu seleksaun ba Tribunál Rekursu ka Tribunál Supremu Justisa, tuir vaga no kondisaun ne’ebé disponivel.

“Kandidatu sira ne’ebé la pasa iha prosesu seleksaun ba tribunál superior sira sei kontinua hala’o sira-nia funsaun nu’udar juis iha primeira instánsia, no bele partisipa fali iha konkorsu tuir regra no oportunidade ne’ebé disponivel,” Nia salienta.

Advertisement

Iha parte seluk, komisáriu José Pedro Camões, esplika, avaliasaun ba kandidatu sira hala’o tuir kritériu ne’ebé komisaun determina ona, ho rezultadu aptu no la aptu. Kandidatu sira ne’ebé la konkorda ho rezultadu avaliasaun bele uza sira-nia direitu atu hato’o reklamasaun.

“Ezame ne’e iha maneira rua atu fó valór tau aptu no la aptu, ida valór sufisiente ba leten mak aptu no ida númeru eskala ki’ik ne’e mak la aptu ne’ebé la’os buat foun ida, labele deskonfia, bai-bain dehan valór iha 6 ba leten ne’e valór ida di’ak, karik valór 5 mai kraik ne’e valór ida ladun di’ak, ne’ebé maneira atu avalia ne’e mak ida ne’e, se la aptu, sira bele uza sira nia direitu atu halo reklamasaun, depois juri sira sei hare’e sira nia reklamasaun ne’e atu fó fali desizaun seluk,” Esplika Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), José Pedro Camões.

Desizaun kona-ba prosesu avaliasaun no rekrutamentu juis nian tama iha kompeténsia Konsellu Superior Majistratura Judisiál, tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

 

Advertisement

Continue Reading

Justisa & Krime

PM Xanana Husu Juri Halo Avaliasaun ho Di’ak Atu Hetan Juízes Kualifikadu ba Supremu Tribunál Justisa

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli– Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão husu ba membru juri internasionál sira atu hala’o prosesu avaliasaun ba kandidatu juízes sira ho di’ak, independente no imparsiál, hodi asegura katak kandidatu sira ne’ebé sei tuur iha Supremu Tribunál Justisa (STJ) iha kualifikasaun no kapasidade adekuada.

Pedidu ne’e Primeiru-Ministru hato’o durante enkontru ho membru juri internasionál sira, ne’ebé responsavel ba prosesu seleksaun juízes, hafoin prosesu teste eskrita remata ona no prepara atu tama ba faze entrevista.

Iha enkontru ne’e, Xanana apresia servisu ne’ebé juri sira hala’o to’o agora, no husu atu kontinua hala’o knaar ho responsabilidade, tuir padraun no espetativa Estadu nian.

“Enkontru ida ne’e atu fó esperansa ba malu, Primeiru-Ministru hakarak juri sira halo servisu ho di’ak tuir prespetiva ne’ebé mak ita no estadu nia hakarak,” Dehan, membru Komisaun rekrutamentu Juiz STJ, Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta, 15/10/2026.

Advertisement

Primeiru Ministru konfia tebes juri sira nia integridade, imparsialidade, independensia no juri sira nian esperiensia ne’ebé mak bo’ot tebes.
Primeiru-Ministru mós hato’o konfiansa ba integridade, imparsiálidade, independénsia no esperiénsia profisionál membru juri sira nian. Nia subliña katak avaliasaun ne’ebé hala’o ho di’ak sei ajuda identifika kandidatu Timoroan sira ne’ebé iha kualifikasaun atu hala’o knaar nu’udar juízes iha Supremu Tribunál Justisa.

“Primeiru Ministru konfia tebes juri sira nia integridade, imparsialidade, independensia no juri sira nian esperiensia ne’ebé mak bo’ot tebes. Tanba ne’e Primeiru-Ministru husu atu ho kapasidade ne’ebé juri sira iha atu halo avaliasaun teste ida ne’ebé di’ak hodi hetan ita nia Timor oan sira ne’ebé kualifikadu hodi ba tu’ur iha Supremu Tribunál Justisa, ida ne’e mak PM husu tanba hakarak hari’i Supremu Tribunál Justisa ho juízes sira ne’ebé mak kualifikadu no juri sira mós komprometidu katak sei halo servisu ida ne’ebé mak di’ak ba rai ida ne’e,” Informa Komisária Carmelita.

Juri sira mós lori sira nia naran no instituisaun ne’ebé sira servisu antigamente dehan sira sei halo forma hotu-hotu ho di’ak atu hetan rezultadu ne’ebé di’ak.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement
Continue Reading
Advertisement

Trending