Polítika
Prezidente Repúblika Rona Opiniaun Hosi Luís Sampaio Kona-bá Papél CAC
Published
2 years agoon

Hatutan.com, (15 Abríl 2024), Díli—Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta hala’o enkontru ho eis Adjuntu Komisáriu Comissão Anti Corrupção (CAC), Luís Sampaio hodi rona opiniaun kona-bá servisu no papél sira CAC nian, segunda (15/04/2024).

Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta hala’o enkontru ho eis Adjuntu Komisáriu Comissão Anti Corrupção (CAC), Luís Sampaio hodi rona opiniaun kona-bá servisu no papél sira CAC nian, segunda (15/04/2024). Foto: Média PR.
Eis Adjuntu Komisáriu ne’e hateten iha semana ida antes tama bá Páskua, Prezidente Repúblika José Ramos-Horta halo reazen maka’as kona-bá papél CAC nian, tanba knaar profissionál anteriór, servisu tinan tolu ho balun hanesan kuazuva Komisáriu CAC iha área prevensaun ninian, koñese di’ak papél no importánsia CAC bá kualkér governasaun.
Lee Mós: PN Aprova Pedidu Urjénsia hosi Governu bá Diskusaun Lei CAC, FRETILIN La Partisipa no PLP “Walkout”
Bainhira rona tiha avaliasaun, reazen, krítika hosi Xefe Estadu bá papél CAC nian, kompeténsia no intervensaun sira ne’ebé Xefe Estadu rejista tuir versaun ninian maka Luis Sampaio manda kedan mensajen liu hosi WhatsApp.
Prezidente Repúblika aprezenta dadus sira ne’ebé bazeia bá nia koñesimentu anteriór ninian, bainhira hala’o kna’ar iha CAC iha área intervensaun sira ne’ebé CAC halo no mós rejista progressu lubuk ida, kazu sira ne’ebé CAC atua, dadus sira ne’ebé CAC iha atu halo balansu bá Xefe Estadu atu hetan versaun seluk, hosi versaun ne’ebé Xefe Estadu rasik iha hosi fontes ne’ebé nia hetan.
“Entaun Xefe Estadu husu ha’u mai hasoru hodi diskute informasaun sira, dezenvolvimentu seitór justisa nian, inklui kazu CAC ninian. Ha’u mai hanesan individu la reprezenta institutusaun ruma bazeia bá ha’u nia esperiénsia ne’ebé ha’u halo iha tinan sira liu bá no mós koñesimentu área justisa ne’ebé antes ne’e ha’u servisu iha JSMP ami observa prosesu sira ne’e. Entaun, ida-ne’e mak Xefe Estadu bolu ha’u mai atu rona informasaun sira ne’e. Partilla mós dadus sira ne’e atu Xefe Estadu iha intervensaun ruma karik bele iha balansu,” nia hateten.
Eis Adjuntu Komisáriu CAC ne’e hatutan, intervensaun sira ne’ebé durante CAC halo iha tempu ne’ebá, hatudu bá Xefe Estadu, atuasaun sira ne’ebé halo, prossesu ne’e halo nusa, atu Xefe Estadu iha koñesimentu, akompaña progressu sira, no mós dezafiu sira ne’ebé instituisaun ne’e enfrenta, liu-liu husu atu Xefe Estadu tanba nia kompeténsia bele halo kna’ar ativa liu, bele konvida autór judisiáriu sira, entidade sira ne’ebé Parlamentu Nasionál rasik harii liu-liu tanba fallansu sira ne’ebé akontese ne’e ba eleisaun Komisáriu CAC ne’e tanba Parlamentu Nasionál parese la hatudu vontade di’ak, tanba tuir loloos lei númeru 8/2009 kona-bá estebelesimentu CAC nian dehan antes mandatu atual ne’e remata tenke iha ona Komisáriu foun ida ne’e la konsege halo ne’e tinan barak esperénsia sira ne’e.
Nia subliña, iha Lei numeru 8/2009 ne’e rasik mós ezijé kandidatu sira ema ne’ebé alende hanesan mai hosi majestradu juiz, majestradu prokuradór, defensór, advogadu, jurista profissionál tinan lima bá leten ka polísia investigadór esperénsia tinan lima ba leten rekezitu importante ida mak ema ne’e tenke iha imparsialidade no indepedénsia iha ne’e elementu importante ida ne’ebé presiza konsiderasaun mais ita haree parlamentu nasionál ne’e la hanesan ne’e entaun ida ne’e mak ita presiza aprejenta ba Xefe Estadu atu Xefe Estadu bele iha koñesimentu kona-ba sasán sira ne’e.
“Prezidente Repúblika José Ramos Horta aprezenta de’it nia opiniaun, Xefe Estadu iha ideia balun konkorda, ideia balun la konkorda tanba nia kompeténsia no tanba Xefe Estadu mak tuir kompeténsia konstituisionál, atua, interven, atu ko’alia ba entidade sira ne’ebé nu’udar orgaun demokrátiku sira inklui mós Parlamentu Nasionál, atu ezijé halo kna’ar lalais, governu mós bele hala’o kna’ar lalais tanba nia kaer kompeténsia ida. Entaun ita husu Xefe Estadu ativu liu halo diálogu, komunikasaun atu hetan konsensus lalais tanba CAC importante ba Governu se de’it ba future,” nia haktuir.
Komisáriu CAC Labele bá Interese Partidu Ida nian
Eis Adjuntu Komisáriu CAC, Luís Sampaio hateten tuir loloos lei númeru 8/2009 ne’e ideal hela, atu bele hetan forsa polítika ida bá Komisáriu se de’it mak eleze bá tur iha CAC.
Bankada sira hotu iha Parlamentu Nasionál ne’e apoiu polítiku forsa ida, buat ne’ebé publiku rona dala barak deputadu sira ko’alia, mas tuir loloos bainhira sira lee didi’ak artigu kona-ba mandatu Komisáriu ninian ne’e laiha problema.
“Dala ruma ha’u bele sala mais kandidatu ne’ebé reprezenta mai ho asusiáriu ho partidu balun, ida-ne’e difísil atu hetan consensus,” Luis Sampaio hateten.
Nia hatutan, iha ne’ebá lei ne’e la ko’alia kona-bá consensus, loby bá buat saida de’it, aproximasaun, sira loloos tenke haree saida mak lei ezijé, rekezitu saida mak lei ne’e ezijé atu kumpri mas ida ne’e mak la halo, entaun halo de’it konsensus, konvese ikus mai la hetan konsensus avansa ba alterasaun, parese ida ne’e dalan ida maibé ne’e ba fali kotuk tanba loloos tenke mantein lei atuál maibé sira presiza de’it intende rekezitu ne’ebé lei ne’e dehan ida ne’e mak importante.
“Ita bo’ot sira akompaña saida mak akontese ne’e ita hatene saida mak interese polítika ka la’os mas ita hatene saida loloos mak akontese iha Parlamentu Nasionál ne’eba.” Nia sublina.
Investigasaun ba kazu korupsaun sira CAC bele kontinua halo maibé tanba iha lei dehan só Komisáriu deside entaun kolega sira iha CAC sei hein Komisáriu, maibé lei seluk ne’ebé dehan MP mak tutelar ba asaun penal hotu-hotu, bainhira iha kazu sira bele relata direitamente mais tanba iha korrespodensia ne’e tenke lori Komisáriu nia naran ne’ebé se laiha Komisáriu prosesu sira ne’e labele la’o.
Jornalista: Vito Salvadór
You may like
Polítika
Komisaun B Sei Buka Faktu Diskriminasaun iha Rekrutamentu Kadetas Foun PNTL
Published
4 days agoon
06/02/2026
Hatutan.com, (06 Fevereiru 2026), Díli- Komisaun B Parlamentu Nasionál ba asuntu Negosiu Estránjeiru, Seguransa no Defeza, sei buka tuir faktu sira ne’ebé deskonfia iha pratika diskriminasaun ne’ebé mosu iha prosesu rekrutamentu ba kadetas foun Polisia Nasionál Timor-Leste (PNTL).

Hatutan.com, (02 Fevereiru 2026), Díli– Prezidente Komisaun A Parlamentu Nasionál ba asuntu Konstituisaun no Justisa, Deputadu Natalino dos Santos, husu Governu atu tau atensaun ba asesór internasionál sira ne’ebé hala’o servisu iha liña ministeriál sira tanba lei barak mak asesór sira trava hela.
Polítika
Bankada CNRT Kritika Primeiru-Ministru ho Membru Governu Sira Sa’e Karreta Luxu iha Povu Barak Sei Mukit
Published
2 weeks agoon
23/01/2026
Hatutan.com, (23 Janeiru 2026), Díli- Membru Parlamentu Nasionál husi Bankada CNRT, Virginia Ana Belo, kritika Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão ho nia membru Governu sira ne’ebé daudaun ne’e sa’e karreta luxu iha povu ne’ebé barak sei mukit.

PDHJ: Ofisiál Mídia SEKOMS Impede Hatutan.com Halo Kobertura iha Espasu Públiku RTTL,E.P Ne’e Krime

PDHJ Husu Anula no Suspende Rekrutamentu Kadetas PNTL Foun

Kandidatu Ajente PNTL Sei Koordena ho Universitáriu Sira Organiza Manifestasaun

Ezekutivu FFTL 2026-2030 Kompromete Konsentra Servisu iha Atividade Juvinil no Dezenvolvimentu Infraestrutura

Rekrutamentu Kadetes PNTL Diskriminativu, Ministériu Interiór ho Komandu PNTL Dezobediénsia Ba Desizaun Tribunál

DIT Hahú Introdús ba Estudante Sira Kona bá Seguransa ba Dadus Importante

IGJ Legaliza Corais Timor bá Atividade Futu-Manu

STOP PRESS: Ministru Nino Pereira Konsumu Dose Kontamina ho Frasku Halo Nanál Kanek no Ran

Indonesia dan Timor-Leste Perkuat Kerjasama Ekonomi, Sosial Budaya, dan Pariwisata

Governu Indika BTK Hadi’a Trotoár Naksobu iha Área Bebora

Asesu Gratuita HATUTAN.com

Hafoin Ferias Judisiáriu PGR Sei Ko’alia Kazu Set-top Box RTTL,E.P

Xefe Estadu TL Kondekora Militár Korea Súl Ne’ebé Mate iha Oé-Cusse

PCIC Detein MG Lori Osan Falsu Hosi Inglaterra

PR Simu Karta Kredensial Husi Embaixadór Brunei Darussalam ho Reinu España
Trending
Dili7 days agoOfisiál Mídia SEKOMS Impede Jornalista Hatutan.com Halo Kobertura iha RTTL,E.P
Justisa & Krime6 days agoTribunál Rekursu Deside Estadu Selu Kompensasaun bá Gil da Costa “Puto Naldo Rei”, Antigu Prezidente RTTL,E.P
Dili1 week agoAsidente Tráfiku iha Área Eskola UNAMET, Joven Na’in-rua Lakon Vida
Polítika1 week agoKomisaun A Preokupa Servisu Asesór iha Ministériu Sira
Nasionál6 days agoImpede Jornalista Hatutan.com, AJAR Konsidera SEKOMS ho Nia Subordináriu Prátika Rejime Ditadura Soeharto
Nasionál6 days agoKandidatu PNTL Na’in-10.597 Aprovadu Ba Faze Teste Médiku
Nasionál5 days agoImpede Jornalista Hatutan.com, Conselho de Imprensa Konsidera Ofisiál Mídia SEKOMS Komete Violasaun Grave Ba Konstutisaun RDTL
Nasionál5 days agoHahalok Ofisiál Mídia SEKOMS Bele Fó Impaktu Ba Índise Liberdade Imprensa Timor-Leste








