Connect with us

Polítika

Bankada Opozisaun Sira Kontínua Tau Dúvida bá Komisáriu CAC Rui Pereira

Published

on

Hatutan.com, (08 Jullu 2024), Díli– Bankada Opozisaun iha Parlamentu Nasionál (PN), kompostu husi Bankada FRETILIN ho Bankada PLP kontínua  tau duvida bá Komisáriu Komisaun Anti-Korrupsaun (CAC, sigla portugés), Rui Pereira atu bele hala’o servisu ho independente no imparsialidade.

Lee Mós: Komisáriu CAC Rui Pereira Sei Hadi’a Uluk Uma Laran Antes Halo Buat Seluk

Xefe Bankada FRETILIN, Aniceto Guterres ho Xefe Bankada PLP, Maria Angelina Sarmento halo konférensia imprensa iha sala Bankada FRETILIN. Foto/Dok.Zita Menezes

Hosi deklarasaun Komisáriu CAC, Rui Pereira nian hafoin simu posse, Sesta (05/07/2024), hateten sei halo investigasaun bá kazu pendente sira hotu, inklui kazu Ró Haksolok, Aviaun ZEESM no kazu rezidénsia Fulolo, Oé-Cusse, tuir Bankada Opozisaun FRETILIN katak deklarasaun ne’e hatudu momoos Komisáriu Rui Pereira  bá ho orientasaun husi partidu polítiku sira   atu kebra de’it kestaun Ró Haksolok ho rezidénsia Fulolo.

Membru PN husi Bankada FRETILIN, Maria Anabela Savio,  apresia tebes deklarasaun Komisariu CAC nian ne’e, maibé keta haluha mós kazu seluk hanesan;

Advertisement
  1. Projeitu Sistema Kadastrais ka sukat rai ne’ebé mak hasai osan Estadu ho  millaun $50 bá kompañia kontraktor Grupo Média Nacional (GMN) Holding’s  ne’ebé rezultadu laiha nafatin.
  2. Projeitu jardin Lifau Oebau ho kustu millaun $4 presiza investiga mós
  3. Sosa jeradór 4 ho valór orsamentu millaun $36 agora jeradór sira ne’e rai iha ne’ebé presiza investiga
  4. Orsamentu millaun  $17 mout  iha Portu Naval-Hera to’o agora laiha rezultadu
  5. ,Orsamentu millaun $200 bá uma MDJ nakfila bá animal nia fatin ida-ne’e mós presiza investiga
  6. Projetu 114 bá estrada urbana kapitál Díli fahe de’it bá grupu balun mezmu viola Lei Rejime Jurídiku Aprovizionamentu (RJA)
  7. Partisipasaun iha Greater Sunrise ne’ebé sosa asaun husi kompañia Conocco Philips nian folin loloos millaun $150 tanba saida mak Xanana Gusmão bá hola sai fali millaun $650 
  8. Osan millaun $855 bá auto estrada iha Suai agora sai fali natar

Iha fatin hanesan Bankda PLP móskonsidera IX Governu mós enfrakeza lei CAC liuhosi segundu altersaun bá lei nu 8/2009, 15 Jullu kona-bá lei Komisaun Anti-Korrupsaun nune’e loke espasu bá Governu atu interfere iha indepedénsia CAC nian iha nomeasaun no ezonersaun bá komisáriu CAC.

Lee Mós: Rede Bá Rai Konsidera Projetu Sistema Nasionál Kadastru Gasta Millaun $57 Laiha Rezultadu

“Segundu altersaun bá lei CAC ne’e iha motive atu muda rekejitu bá maiória simples husi deputadu sira ne’ebé mak presenti bá iha eleisaun komisáriu CAC, alersaun hanesan ne’e hamihis indepedénsia no integridade instituisionál CAC nian iha ninia efikasia hodi luta kontra korrupsaun, loke espasu ne’ebé boot bá Governu para atu halo intervensaun politika ho partidariza luta kontra korrupsaun,” Xefe Bankada PLP Maria Angelina Sarmento hateten iha plenária PN, Segunda (08/07/2024).  

Xefe Bankada FRETILIN Aniceto Guterres Lopes iha deklarasaun Politíka Bankada FRETILIN hateten, IX Governu  kompromete atu halo reforma iha setór  Justisa  depois tinan ida akompañia saida mak akontese, la’os reforma maibé sobu no harahun sistema justisa, liuhosi halo alterasaun bá lei sira, la ho objetivu  atu servi Estadu no povu maibé altera lei hodi servi interese grupu no salva malu. Uza maiória hodi kontra prinsípiu Estadu Direitu Demokratika, hakanek no hamihis orden konstitusionál kona-bá seperasaun podér no interpendénsia estre orgaun soberanu sira.

“Halo alterasaun bá lei CAC liuhosi ezersísiu organizada no sistematizada hodi hafraku independénsia no halakon integridade institusionál CAC nian, hodi nomeia kuadru CNRT lidera CAC, halo CAC nakfilak bá Komisi Amankan Kawan, hamate no hafraku tiha kumprimisiu Estadu nian ba luta kontra korrupsaun. Ida-ne’e mak reforma Justisa ne’ebé IX Governu kompromete,” Xefe Bankada FRETILIN Aniceto Guterres Lopes, afirma tán.

Jornalista Estajiária : Zita Menezes

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending