Hatutan.com, (27 Dezembru 2024), Díli-Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Munisípiu Díli detein joven na’in-21 iha sela detensaun Eskuadra Dom Aleixo tanba deskonfia envolve iha krime oioin durante selebrasaun festa Natál kalan 24-25 Dezembru 2024.
Lee Mós: Jesus Nia Moris Hafoun Ema Nia Moris

Suspeitu sira iha sela detensaun polísia. Foto/Rogério Pereira Cárceres
“Hosi suspeitu hirak ne’ebé mak ami detein aprezenta bá iha Ministériu Públik hodi halo kontínuasaun prosesu. Iha ambitu Natal, 24- 25 Dezembru, kazu ne’ebé mak akontese, komandu PNTL Munisípiu Díli detein ema (maioria joven) na’in-21 no agora dadauk sira iha hela sela atu aprezenta bá MP,” Komandante PNTL Munisípiu Díli, Superintendente Xefe Polísia Orlando Gomes, informa bá Jornalista sira iha Eskuadra PNTL Dom Aleixo, Díli, Kinta (26/12/2024).
Kazu sira ne’e, ida ho tipu Dano Com Violência, akontese iha loron 24 fulan-Dezembru iha área Merkadu Taibessi nian. Kazu ida ne’e forsa konjunta kaptura suspeitu na’in-10, maibé bainhira konklui tiha prosesu identifikasaun, Polísia identifika ema na’in-rua de’it mak sai hanesan autór prinsipál.
Komandu PNTL Díli detein iha sela detensaun durante oras 72 no dadaun ne’e investigadór sira prepara tiha hotu ona auto sira hodi aprezenta bá Ministériu Públiku (MP) ne’ebé mak nu’udár na’in bá asaun penál.
Iha loron 25 fulan-Dezembru, mosu kazu haat, tipu kazu ida mak kona-bá Obstrusaun Autóridade Públiku, ne’ebé akontese iha Lahane, iha ne’ebé mosu grupu joven balu halo asalta bá membru Servisu Sekreta ida hosi FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL).
Hafoin sira simu informasaun kona-bá kazu ne’e, Komandu Díli liuhosi operasaun konjunta entre Task force ho Eskuadra Na’in-Feto to’o kedas iha lokál krime hodi halo kapturasaun bá grupu joven na’in-17, transporta kedas bá iha komandu hodi halo identifikasaun.
Rezultadu identifikasaun, ema na’in-rua mak minoridade, nune’e autoridade liberta kedas, maibé na’in-15 seluk tenke detein oras 72 molok aprezenta bá ministériu públiku.
“Kazu ne’e ita konsidera kríme, tanba ne’e ita konsidera hanesan Obstrusaun Autóridade Públiku. ne’e kríme. Tanba ne’e, ami kaptura kedas sira na’in-15 mak detein iha sela hodi halo prosesu,” Orlando Gomes informa.
Tuir fali, iha mós kazu ida ho tipu Dano Simples, ne’ebé mak akontese iha área Bebonuk, iha ne’ebé Suspeitu hemu lanu bá baku Xinés ida to’o óklu mós rahun. Suspeitu ne’e rasik halo kedas kapturasaun no lori iha komandu PNTL Díli detein oras 72 iha sela.
Tipu kazu ida mak Arma Branka, ne’ebé mak akontese iha Fomentu II, kazu ne’e envolve individualmente, indivídu ho indivídu, uza sasán kro’at (samurai) atu taa vítima ida seluk. Maibé, komanduPNTL Díli halo patrullamentu to’o kedas iha fatin hodi kaptura sidadaun na’in-rua lori bá iha detein hela iha sela.
Iha mós tipu kazu rua mak Ofensas Integridade Fízika Simples ho Dano Simples ne’ebé mak akontese iha área Hera, Postu Administrativu Cristo Rei. Kazu ida ne’e mós Polísia kaptura suspeitu na’in-ida, no detein mós oras 72 iha sela.
Tinan Foun 2025 Laiha Toleránsia
Komandante PNTL Munisípiu Díli, Orlando Gomes, reafirma katak, seguransa no operasaun bá tinan-foun 01 to’o 02 jeneiru 2025 nian, ‘laiha toleránsia’ bá sidadaun sé de’it mak hakarak halo tán kríme, tanba Komandu Munisípiu Dili, simu tiha ona despaisu konjuntu ida hosi Komandu PNTL ho F-FDTL kona-bá seguransa no operasaun ninian.
“Ami simu ona orientasaun hosi komandu konjuntu, mai ona iha Munisípiu Díli, atu servisu maka’as liu atu nune’e bá oin, ita halo prevensaun ba aktu kríme sira ne’ebé mak mosu, no ita mós iha prepara aan maka’as, esforsu aan maka’as iha operasaun konjuntu ne’e, sei halo avaliasaun bá servisu, atu nune’e ita prepara fali bá iha kalan 31 ho loron 01 fulan-Janeiru 2025,” Orlando Gomes hateten.
Oras ne’e dadaun, Operasaun konjuntu entre Komandu rua (PNTL ho F-FDTL) akontese iha teritotriu Nasionál. Operasaun hirak ne’e ho baze bá Projetu Rezolusaun Governu ne’ebé aprezenta hosi Ministru Defeza Donaciano do Rosário Gomes ho Ministru Interiór, Francisco da Costa Guterres, ne’ebé aprova iha loron 21 fulan-Novembru 2024, kona-bá kompromisu Operasionál Konjuntu entre F-FDTL no PNTL.
Operasaun Konjuntu ida ho nia objetivu mak atu garante seguransa, estabilidade sosiál no moris-di’ak populasaun nian, durante Serimónia Ofisiál sira ba Komemorasaun Aniversáriu Proklamasaun Independénsia Timor-Leste nian bá dala-49, nune’e mós durante festividade Natál no Tinan Foun nian.
Rezolusaun Governu ne’e estabelese operasaun patrullamentu no vijilánsia iha fatin sensivel sira iha munisípiu hotu-hotu, prevene aktu instabilidade sosiál. Forsa Tarefa ne’e sei koordena husi Xefe Estadu Maior Jenerál Forsa Armada no Komandante Jerál PNTL, ho apoiu husi entidade governamentál no institusionál oioin.
Rezolusaun ne’e prevee mós medida espesífiku sira, hanesan definisaun hosi kadeias komandu, regras empeñu no apoiu intelijénsia nian, no mós uzu proporsionál hosi forsa tuir lejizlasaun atuál. Nune’e períodu operasaun Task Force refere hahú iha loron 20 fulan-Novembru tinan 2024 to’o loron 05 fulan-Janeiru 2025.
Jornalista: Rogério Pereira Cárceres