Connect with us

Ekonomia

Banku Mundiál husu Governu Transforma Gastu Públiku ba Timor-Leste Ida Prósperu Liután

Published

on

Hatutan.com, (12 Fevereiru 2025), Díli–Banku Mundiál Timor-Leste nia relatóriu (Janeiru 2025)  haktuir  gastu aas Governu nian nu’udar porsaun ida husí produtu interna brutu (PIB) iha Timor-Leste no retornu modestu ba investimentu husi ninia Fundu Petrolíferu bele fó impaktu ba nasaun nia fiskál tempu naruk nian.

Lee Mós: Relatóriu Ekonómiku Timor-Leste: Merkadu Traballu Fraku no Fundu Petrolíferu Bele Mohu iha 2035

Reprezentante Banku Mundiál Timor-Leste, Bernard Harborne aprezenta relatóriu ekonomiku Timor-Leste (Janeiru 2025) ba jornalista sira iha Edifisiu Banku Mundiál iha Lecidere, Díli, Kuarta (12/2/2025). Foto/Banku Mundiál

Reprezentante Banku Mundiál Timor Leste, Bernard Harborne hateten Timor-Leste iha momentu ida ne’ebe importante atu kria empregu no hasa’e kreximentu, nasaun hetan enkorajamentu atu hadi’a efisiénsia gastu nian no diversifika nia ekonomia.

“Ho reforma fiskál ne’ebé loos, hanesan governu hala o daudaun nasaun bele halo tránzitu husi gastu ne’ebe aas ba retornu ki’ik ba investimentu estratéjiku ne’ebé dudu kreximentu, hamenus kiak, no asegura nia futuru,” Bernard Harborne hateten iha konferénsia imprensa iha ámbitu publika relatóriu ekonómiku Timor-Leste (Janeiru 2025) ne’ebé hala’o iha edifísiu Banku Mundiál iha Lecidere, Díli.

Advertisement

Relatóriu Ekonómiku Timor-Leste haktuir  transforma gastu públiku ba kreximentu aas, identifika katak despeza públiku ho nivel médiu porsentu 85 husi PIB entre 2013 no 2023, no médiu kreximentu PIB nafatin iha porsentu 1.3 tinan-tinan.

“Durante periodu ne’ebé hanesan, porsentu 42 husi populasaun moris iha liña pobreza nasionál nia-okos,” relatóriu ne’e subliña importánsia atu garante sustentabilidade ba tempu naruk Fundu Petrolíferu nian, ne’ebé sai nafatin fundasaun ba estabilidade fiskál Timor-Leste nian.

Harii hosi roteiru adezaun ASEAN nian no lejizlasaun ne’ebé foin lalais ne’e promulga, hanesan lei sira kona-ba aprovizionamentu no jestaun finanseira públika,  Banku Mundiál haree katak Governu presiza hakle’an nia ajenda reforma nian.

Rekomendasaun partikulár husi Banku Mundiál ba governu Timor-Leste:

  1. Hasa’e Efisiénsia Despeza nian Hamenus gastu sira ne’ebé la efisiente liuhosi hamenus programa sira ho impaktu ki’ik no muda rekursu sira husi kustu rekorrente sira, hanesan saláriu no subsídiu sira, ba setór sira ho impaktu aas hanesan infraestrutura, edukasaun, no saúde
  2. Hametin Sustentabilidade Fiskál: Liu tiha tempu atu kumpre regra Rendimentu Sustentável Estimadu atu prezerva Fundu Petrolíferu no diversifika korrente reseita sira liuhusi hadi’a kobransa impostu..
  3. Hasa’e Jestaun Finanseira Públika: Rasionaliza prosesu aprovizionamentu, hametin jestaun investimentu públiku, hamenus atrazu projetu, no implementa planu orsamentál bazeia ba programa hodi asegura despeza sira aliña ho rezultadu sira ne’ebé bele sukat.

Relatóriu Banku Mundiál nian  ne’e subliña nesesidade atu investe iha infraestrutura, kapitál umanu, no produtividade agríkola enkuantu rezolve inefisiénsia sira iha gastu públiku, atu nune, bele salvaguarda Timor-Leste nia saikle fiskál no harii ekonomia ida ne’ebé reziliente no inkluzivu.

Jornalista : Leopoldina de Carvalho

Advertisement

 

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekonomia

Governu Hasai Millaun US$4.5 Husi OGE 2026 Halo Pagamentu Saláriu Décimo Terceiro 2025

Published

on

By

Hatutan.com (12 Janeiru 2025),Díli—  Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, informa Governu hasai  kuaze millaun US$4.5 husi Orsamentu Jerál Estadu (OGE, sigla portugés) tinan fiskál 2026 hodi  halo pagamentu ba saláriu decimo terceiro 2025 nian.

(more…)

Continue Reading

Ekonomia

MCAE Dúvida ho Dadus Produsaun Hare-Kulit Husi CLN

Published

on

By

Hatutan.com,  (29 Dezembru 2025), Díli–Ministériu Koordenadór Asuntu Ekonómia (MCAE- sigla portugés) dúvida ho dadus produsaun hare-kulit iha  Sentru Nasionál Lojistika (CLN) tanba la hatudu dadus konkretu.

(more…)

Continue Reading

Ekonomia

BCTL ho BNU Halo Kooperasaun Hametin Indústria Finanseira no Impulsiona Dijitalizasaun Ekonomia TL

Published

on

By

Hatutan.com, (05 Dezembru 2025), Díli— Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL-sigla portugés) no Banco Nacional Ultramariño (BNU)   halo kooperasaun liuhusi atividade Fórum CEO hodi hametin industria finanseira no  impulsiona dijitalizasaun ekonómia iha Timor-Leste.

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending