Hatutan.com, (23 Setembru 2025),Díli—Ministru Interiór (MI), Francisco da Costa Guterres hateten, atu atu haruka fila ka repatria (haruka fila ba nia nasaun) fujitivu Kalumban Mali alias Leonardo Benigno Tilman, ne’ebé haksumik aan tinan barak ona iha Timor-Leste depende ba relatóriu husi Ministériu Justisa nian.
Lee Mós: Ministru Justisa Sérgio Hornai Kontinua Análize Kazu Fujitivu Kalumban Mali

Ministru Interiór, Francisco da Costa Guterres. Foto/Juvinal Cabral dos Santos
Ministru Interiór Francisco da Costa Guterres bá jornalista sira iha resintu Kuartel Jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), Tersa (23/09/2025), hateten prosesu atu haruka fila fujitivu Kalbumban Mali entrega tiha ona bá Ministériu Justisa atu halo servisu.
Ministru Justisa, Sérgio Hornai maka sei haree, ne’ebé Ministériu Interiól la bele hakat nafatin tanba iha institusaun ida nia liman no entrega bá institusaun ida nia liman.
“Husik bá Ministériu Jusitisa la’o tuir, halo nia servisu sei haruka fila fujitivu ne’e, ita fó apoia, maibé ita hein rezultadu ka relatóriu Ministériu Justisa ninian,” Ministru Interior Francisco Guterres hateten.
Membru Governu ne’e nia firma, kazu fujitivu kalumban Mali,parte Ministériu Justisa nia kompeténsia, ne’ebé lidera husi Ministru Sérgio da Costa Hornai, depois maka liga bá parte Migrasaun kona-bá saída maka atu halo bá ema ne’e.
“Ne’ebé ita la bele bá bainhira Ministériu Justisa kaer ona, ita la bele tama tan bá husik sira halo hotu sira nia prosesu hotu lai, kunadu sira nia prosesu hotu ona, sira sei envolve ho institusaun ne’ebé maka iha, hanesan Migrasaun, para depois Migrasaun fó apoia mak ita hola asoens bá ema hanesan ne’e,” nia dehan.
Fó hanoin fila fali katak, Hatutan.com halo enrevista ida ho Minisru Justusa Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai iha resintu palásiu prezidensiál, tersa (02 /09/2025), hateten kontinua análize kazu fujitivu Kalumban Mali.
“Fasil atu deside, maibé ita tenke forma pensar sira, halo análize kle’an depois maka foin halo desizaun tanba situasaun sira hanesan ne’e haree bá ema nia direitu fundamentál,” Ministru Justisa Sérgio da Costa Hornai hateten .
Nia haktuir, kazu fujitivu Kalumban Mali alias Leonardo Benigno Tilman, presiza haree kle’an, labele ohin tama la’ós halo irregularidade ninia vistu iha Timor-Leste maibé tanba nia hetan kondenasaun entaun presiza chack In re-chack bá kazu ne’e molok iha bá halo desizaun.
Ministru Sérgio Hornai esplika, prosesu bá kazu fujitivu Kalumban Mali tenke haree mós iha reseposidade Estadu Timor-Leste nian entre sidadaun estranjeiru ida tama iha territóriu nasionál ka iha área Timor nia judisionál.
Kalumban Mali, fujitivu Prokuradoria Nusa Tengara Timur (NTT) ho Prokuradoria Jerál Repúblika Indonézia nian dézde kedas tinan 2016. Nia orijen husi Lamaknen, Postu Administrativu Atambua, Provínsia Kupang, Indonézia, ne’ebé deskonfia falsifia dokumentu hodi sai sidadaun Timorense ho naran Leonardo Benigno Tilman.
Fujitivu Kalumban Mali, hetan sentensa husi Painél Juis Tribunál Krime Korrupsaun ka Pengadilan Tindak Pidana Korupsi (Tipikor) Kupang tinan-15 prizaun efetivu iha tinan 2016. Maibé, prosesu julgamentu bá kazu ne’e ho karater in-absénsia ho ajenda akuzasaun final, Kalumban Mali halai lakon to’o ohin loron.
Kalumban Mali, envolve kazu fornesimentu adubu ka pupuk ho kuantidade tonelada 575 ho valor orsamentu millaun Rp. 976. Nia nu’udár Diretór CV Eka Cipta Persada ne’ebé hetan detensaun dezde loron 28 fulan-Fevereiru 2014. Molok ne’e, iha Jullu 2013, Kalumban Mali sai hanesan kandidatu membru lejislativu husi Partidu Amat Nasonal (PAN) bá DPRD-NTT.
Jornalista: Marcelino Tomae