Hatutan.com (12 Janeiru 2025),Díli— Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, informa Governu hasai kuaze millaun US$4.5 husi Orsamentu Jerál Estadu (OGE, sigla portugés) tinan fiskál 2026 hodi halo pagamentu ba saláriu decimo terceiro 2025 nian.
Lee Mós: PM Xanana Garante Funsionáriu Ne’ebé La Asesu Sálariu Décimo Terceiro Simu iha Janeiru

Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso. Foto/Marcelino Tomae
Ministra Finansas Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso bá Jornalista sira hafoin remata reuniaun Konsellu Minisrtu iha Palasíu Governu, Díli, Segunda (12/01/2026) infroma katak, Ministériu Finansas hamutuk Komisaun Funsaun Públiku aprezenta iha Konsellu Ministru kona-bá saláriu décimo terceiro 2025 nian. La’ós de’it decimo terceiro 2025 nian, maibé iha entidade rua ka tolu ne’ebé maka sira nia saláriu iha fulan-Outubru no fulan-Novembru no balu mós fulan-Dezembru maka negativu, entaun Konsellu Ministru deside atu bele selu ho orsamentu 2026 nian.
“Se ha’u la sala ita hasai millaun US$4.5 husi OGE 2026 hodi halo pagamentu entidade balun sira nia saláriu la simu iha fulan-Outubru, balun iha fulan-Novembru, balun fali iha fulan-Dezembru 2025 inklui saláriu décimo terceiro 2025 nian,” Ministra Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso hateten.
Konsellu Ministrus hala’o sorumutu iha Palásiu Governu, Dili, Segunda ne’e, análize aprezentasaun husi Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, Prezidente CFP, Agostinho Letêncio de Deus no husi grupu traballu bá reforma jestaun rekursus umanus Administrasaun Públika nian, kona-bá inisiativa revizaun ba rejime jurídiku kontratasaun termu sertu iha administrasaun públika.
Konsellu Ministrus analizé dadus ne’ebé Ministériu Finansas aprezenta kona-bá prosesu regularizasaun ba pagamentu saláriu décimo terseiro tinan 2025 nian.
Nia dehan, normalmente sikulu pagamentu ne’e sei hahú loron 15 to’o loron 20 iha fulan-Dezembru ba saláriu décimo terceiro, no tanba atraza maka entre loron 15 to’o loron 20 fulan-Janieru ne’e, funsionáriu sira ne’ebé seidauk hetan sira nia saláriu no saláriu décimo terceiro 2025 nian sei simu hotu fali,” Ministra Santina Cardoso esplika.
Maske iha implikasaun bá ezekusaun OGE-2026, maibé tuir Minstra Santina katak, lei fó dalan atu halo alterasaun ruma atu reforma iha kategóra ida.
“Kuandu ita haree negativu duni maka depois Ministériu Finansas tenke halo ezersisiu para atu haree iha dotasaun jerál oinsá para atu apoia,” nia dehan.
Nia dehan, problema ne’e, iha, Ministériu Interior nian, , no inlkui entidade lubuk ida iha laran. Maibé Ppoblema ka negativu boot liu maka TIC Timor. I.P nian iha fulan-Novembru nian, inklui saláriu décimo tercerio.
Tanba ne’e Ministériu Finansas hodi dekreitu lei ida maka presiza halo alterasaun tabela salariál liu-liu funsionáriu kakuzais sira, tuir planu konsellu Ministru sei diskute iha kuarta 14 Janeriu semana ne’e.
Nia dehan razaun saláriu décimo terceiro tarde tanba iha tinan 2023, la’o lei enkuadramentu orsamentál ne’ebé maka laiha limitasaun bá alterasaun orsamentu, nune’e iha fim 2023 Ministériu Finansas halo alterasaun selu bá hotu-hotu.
“2024 mós hanesan katak sei liberdade, maibé depois 2025 ita tama bá iha disiplina orsamentál, katak entidade ida-idak iha alokasaun iha ne’ebá entaun sirta halo jestaun rasik interna sira nian.”
Nia afirma, iha fulan-Outubru kedas, Minstériu Finansas hakerek ona karta bá entidade sira hotu atu komesa haree no fó antensaun bá iha décimo terceiro kada entidade nian, no balun problema iha saláriu fulan-Dezembru maka negativu. Maibé, to’o fim do ano, balu la konsege halo alterasaun tanba iha minutu ikus liu , nune’e la konsege, nune’e halo pagamentu saláriu décimo terceiro husi orsamentu Jerál Estadu 2026.
Atu la bele repete tan erru hanesan ne’e, tuir nia katak, Ministériu Finansas halo ona aprezentasaun jerál bá Konsellu Ministru, liu-liu bá membru Governu tomak, hodi haree bá ida-ne’ebé maka iha aumentu bá saláriu, no aumentu ema.
“Dala ruma aumenta ema ladún, maibé aumentu saláriu maka’as liu, buat hirak ne’e hotu ita husu ona atensaun atu bele hadia iha tinan sira tuir mai,” Ministra Santina Cardoso hateten.
Nia afirma, entudade hotu-hotu, inklui Ministériu Komersiku no Industria ne’ebé la lasimu salariu báziku iha fulan-Dezembru nian no mós saláriu décimo tercerio nian maka negativa.
Kona-bá impaktu husi funsionáriu kazuá barak liu, tuir nia hanoin katak jestaun bá funsionáriu kazuál, balu depende bá nesidade, programa ida-idak nian bá funsionáriu kazuál sira ne’ebé maka iha.
Jornalista: Marcelino Tomae