Hatutan.com, (28 Janeiru 2026), Díli-Governu da-sia (9) ne’ebé lidera husi Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão iha kompromisu boot promove liberdade imprensa ne’ebé kontempla iha Konstituisaun RDTL artigu 41.
Lee Mós: Expedito Dias Ximenes “Hakfodak” Jornalista Sira Husu PM Xanana Nia Avaliasaun Ba Dezempeñu Servisu SEKOMS

Jornalista sira husi mídia oioin; nasionál no internasionál halo kobertura ba konferénsia imprensa konjunta PM Anthony Albanese ho PM Xanana iha Palásiu Governu, maibé SEKOMS eskolla deit jornalista na’in-haat mak bele husu pergunta. Foto/Mídia GPM
Kompromisu Governasaun Xanana nian ne’e la refleta iha pratika iha ámbitu konferénsia imprensa konjunta Primeiru-Ministru Austrália, Anhony Albanese ho Primeiru-Ministru Xanana Gusmão nian iha Palásiu Governu, Kuarta (28/01/2026).
Konferénsia imprensa konjunta istóriku ida-ne’e parte Governu Timor-Leste, liuhosi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS) ne’ebé organiza kobertura jornalista sira-nian iha Palásiu Governu, “limita” liberdade imprensa hodi fó oportunidade de’it ba jornalista nasionál na’in-rua husi mídia estatál de’it; Rádiu Televizaun Timor-Leste (RTTL) ho Ajénsia Notisioza Timor-Leste TATOLI bele husu pergunta.
Bá jornalista estranjeiru mós fó oportunidade ba jornalista na’in-rua de’it husi ABC News Austrália no The Australia maka husu pergunta ba Primeiru-Ministru Austrália ho Primeiru-Ministru RDTL.
Jornalista sira husi mídia privadu, online, jornál no mídia eletrónika sira, la iha oportunidade atu bele husu pergunta tanba SEKOMS eskolla ona jornalista na’in-haat de’it mak bele husu pergunta iha sesaun husu no hatan iha konferénsia imprensa konjunta PM Xanana ho PM Anthony Abanese nian ne’e.
Tuir informasaun ne’ebé Hatutan.com rekolla husi jornalista maluk sira katak jornalista na’in-haat ne’e, eskolla direta husi SEKOMS tanba ne’e mak fó de’it oportunidade ba jornalista nasionál na’in-rua kompostu husi na’in-ida jornalista Ajénsia notisioza TATOLI no na’in-ida seluk jornalista husi RTTL.
Iha konferénsia imprensa konjunta ne’e jornalista sira ne’ebé kada mídia destaka iha Palásiu Governu durante prepara kedas ona sira-nia pergunta atu bele husu ba PM Austrália Anthony Albanese ho PM Xanana relativa ho relasuan amizade Austrália ho Timor-Leste, maibé laiha oportunidade atu bele husu hanesan saida mak SEKOMS admite ba jornalista TATOLI ho RTTL.
Iha pratika komun kona-bá sentidu loloos konferénsia imprensa konjunta, maka sorumutuk ida entre jornalista sira ka mídia sira ho ema ka grupu ida ne’ebé hakarak hato’o informasaun ka deklarasaun ida kona-ba infoirmasaun no tópiku espesífiku ruma.
Objetivu husi konferénsia imprensa konjunta maka atu fornese informasaun, hatán ba pergunta sira jornalista nian, no esplika pozisaun ka pontu-de-vista ida kona-bá asuntu ba jornalista ka mídia sira.
Iha kontestu ida ne’e, konferénsia imprensa konjunta ne’e, signifika katak enkontru ne’e nakloke ba jornalista ka mídia hotu-hotu ne’ebé hakarak tuir, la’ós selesionadu ka eskolla balun de’it. Tanba konferénsia imprensa konjunta mak sorumutuk nakloke entre jornalista sira ho ema ka grupu ida ne’ebé hakarak hato’o informasaun ka deklarasaun ruma kona-ba tópiku espesífiku.
Iha Lei Komunikasaun Sosiál Timor-Leste nian ne’ebé SEKOMS rasik mak produs iha artigu 41 kona-bá Atentadu ba Liberdade Informasaun iha númeru 2 hateten, funsionáru públiku ka ajente Estadu ne’ebé mak halo krime hasoru Liberdade Imprensa sei hetan kastigu hodi tama iha kadeia to’o tinan-tolu ka selu multa.
Hatutan.com tenta konfirma ho SEKOMS Expedito Dias Ximenes iha nia gabinete, maibé pesoál mídia officer SEKOMS nian informa katak SEKOMS Expedito Dias Ximenes, ajenda okupadu. Nune’e, foti hela de’it númeru kontaktu Hatutan.com nian atu SEKOMS livre mak foin kontaktu.
Nota balun husi husi Gabinete Primieru-MInistru ba mídia

PM Anthony Albanese ho PM Xanan halo konferénsia imprensa konjunta bainhira termina enkontru bilaterál iha iha Palásiu Governu, Kuarta (28/01/2026). Foto/Mídia GPM
Iha ámbitu vizita Primeiru-Ministru (PM), Anhony Albanese nian mai Timor-Leste durante loron rua; 28-29 fulan-Janeiru ne’e, Gabinete Primeiru-Ministru nian autoriza de’it Jornalista hosi média nasionál Rádiu Televizaun Timor-Leste Empreza Públika (RTTL, E.P) maka halo transmisaun direta (live) iha área Palásiu Governu to’o iha serimónia bem-vindo hotu (pauza) no kontinua fali iha konferénsia imprensa konjunta (Joint Press Statement). La autoriza atu halo transmisaun direta ka halo gravasaun vídeo no fotografia ho Handphones ka mobile phones.
Ofisiál mídia sira, autoriza de’it maka fotógrafu na’in-ida ho videógrafu na’in-ida hosi Gabinete Primeiru-Ministru nian, inklui ofisiál mídia hosi Primeiru-Ministru Austrália nian na’in-rua.
Jornalista sira hosi mídia nasionál sira seluk ho ofisiál mídia sira seluk hosi Ministériu sira sei hein de’it iha fatin Joint Press Statement no hafoin serimónia bele kopia imajen ho vídeo iha sekretariadu média Gabinete Primeiru-Ministru nian.
Enkuantu iha Palásiu Governu joranlista ne’ebé hein Primeiru-Ministru Austrália Anthony Albanese ne’e, iha jornalista balun de’it, mak tara kartaun mídia akses pass hodi tuir konferénsia imprensa husi Primeiru-Ministru Austrália no Timor-Leste nian.
Kartaun média akses pass ne’e produz husi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKOMS) nia prazu ba jornalista sira asesu iha vizita Primeiru-Ministru Austrália Anthony Albanese durante loron rua iha Timor-Leste hahú loron 28-29 fulan-Janeiru tinan 2026.
Bainhira kartaun mídia akses pass ne’e jornalista balun de’it mak hetan, nune’e joranlista sira husu malu kartaun ne’e hetan iha ne’ebé, tanba saida mak balun de’it mak hetan, iha konversa ne’e kolega jornalista balun hatan ne’e SEKOMS mak eskolla ka hili.
Iha diskusaun ne’e mós asesor husi SEKOMS hakbesik kedas no esplika, katak sira ne’ebé uza kartaun mídia akses pass ne’e hili husi SEKOMS sira mak bele partisipa konferensia imprensa Primeiru-Ministru na’in rua nian. Maibé, joranlista balun hatan kedas labele hili jornalista balun de’it no mídia balun ema na’in rua ka tolu mak hetan fali kartaun.
Jornalista ne’ebé la hetan kartaun asesu deside ba tuir konferensia imprensa de’it maske la uza kartaun tanba atu hetan momentu importante imajen vídeo no foto PM na’in rua hasoru malu iha fatin konferensia imprensa.
Jornalista: Juvinal Cabral dos Santos