Hatutan.com, (16 Marsu 2026), Oé-Cusse—Formasaun bá Voluntáriu Saúde Komunitáriu (VSK) iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) sentraliza de’it bá suku tolu hanesan Suku Costa, Suku Nipani, no Suku Lifaun, Sub-Rejiaun Pante Macasar.

Formasaun bá Voluntáriu Saúde Komunitáriu (VSK) iha RAEOA. Foto/Marcelino Tomae
Maske Rejiaun Administrativu Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) iha sub-rejiaun-4 ho suku -18, maibé Ministériu Saúde liu husi Diresaun Servisu Rejionál RAEOA, fó de’it bá suku tolu ne’ebé sentraliza iha Pante Macasar.
Ofisiál Diresaun Formasaun Edukasaun Saúde, Rita Maria Soares, bá jornalista sira iha Sede Suku Costa Masin, Segunda (16/03/2026), katak, formasaun Saúde Komuniária ne’e importante, tebes bá iha voluntáriu Komunitáia atu bele habelar informasaun, bá inan ne’ebé isin-rua no partus, atu iha formasaun VSK.
“Formasaun VSK ne’e ita nia alvu bá iha suku tolu, hanesan Suku Costa, Lifaun, ho Nipani, entaun ita nia alvu ne’e hamutuk ema na’in-45, ida-ne’e maka sira sei sai hanesan partisipante eskada ne’ebé maka sei fahe informasaun bá iha komunidade iha sira ida-idak nia área,” Rita Maria hateten
Razaun formasaun ne’e sentraliza de’it iha suku tolu iha Sub Rejiaun Pante Makasar, tanba foin iha etapa primeiru bá fromandu na’in 45, maibé tuir planu sei iha implementa bá Sub-rejiaun hotu iha RAEOA depende planu orsamentu.
Enkuantu formasaun VSK iha Suku Costa formandu hamutuk nain 13, durasaun loron lima hahú husi 16-20 Marsu 2026.
Nia esplika Fromasaun VSK ne’e sei hala’o durante loron lima ho objetivuatu bele haforsa tan voluntutáriu sira nia koñesimentu hodi sai hanesan informadór, motivadór hodi bele motiva komunidade sira atu transmite informasaun bá komunidade sira bele halo mudansa bá hahalok moris nian.
Formasaun Voluntáriu Saúde ne’e hetan apoia progtrama Parseira bá dezemvolvimentu Umana (PDH-Sigla-ingéls ) liu-husi Unicef no Ministériu Saúde, atividade halo iha Munispiu Ermera no RAEOA.
Iha fatin hensan Xefe Departamentu Jestaun Tekniku Programatiku Saúde RAEOA Estanislau Tafin objetivu husi Formasaun ne’e ita halo bá voluntáriu Saúde Komunitáriu iha nivél Aldeia no Suku Costa, objetivu prinsipál ne’e atu mellora koñesimentu no abilidade, voluntáriu Saúde komunitáriu sira iha Suku Costa atu nune’e haforsa sistema saúde iha nivél Aldeia no komunidade sira.
Objetivu seluk maka hakbesik informasaun Saúde bá komunidade sira, hanesan mós ponte ida atu nune’e sira transmite informasaun saúde sira lori bá liu-husi fromasaun Volutáriu Saúde Komunitáriu.
Papél fundamental bá voluntáriu Saúde komunitária no responsavél sira hanesan mediadór no edukadór no informadór no ponte ida bá profisaun saúde bá iha komunidade sira.
Formandu VSK sei hakbesik bá komunidade sira hodi rekolla dadus sira ne’ebé liu-husi sira nia vizita bá komunidade sira kada uma kain iha husi nivél Sub-rejiaun tun bá nivél aldeia no mós bá komunidade sira.
Formasaun ne’e sei halo durante loron lima materia VSK ne’e iha modul 12, papél prinsipál maka voluntáriu saúde komunitáriu nian, no ko’alia kona-bá saúde inan.
“Saúde inan ne’e hanesan ita hotu hatene katak oinsá atu asegura inan isin rua, to’o partus, no kuidadu sira nia bebe to’o tinan lima, modúl seluk tan mós ko’alia kona-bá nutrisaun , mnoras hadaet no mós moras la hadaet, saúde ambinetál husi no mós hanorin formadu sira iha primeiru sekuru atu oinsá moras balun, ezemplu hanesan uanhira iha kanek ruma oinsá sira nia nkaar ne’ebé maka atende iha nivél komunitáriu antes refere fasilidade saúde nian,” nia dehan.
Nia dehan, orsamentu ne’ebé apoia bá formasaun Voluntáriu saúde komunitária ne’ebé Governu Sentrál prevee ona iha orsamentu Jerál Estadu 2026.
Xefe Suku Costa, Francisco Collo, afirma ninia prespetiva katak, formasaun VSK ne’ebé maka falsita husi Mimistériu Saúde liu husi Diresaun servisu rejionál RAEOA, impportante tebes bá formandu sira atu hatutan, informasaun bá iha komunidade bá nivél aldeia sira iha Suku Costa.
“Henesan iha Suku Costa, atu oinsá bele asesu risku bá sira nia vida rasik, konserteza ita ko’alia riksu ne’e hanesan ema bele hases aan husi moras ne’ebé hadaet, no la hadaet,” nia dehan.
Xefe Suku Costa kontente tebes, tanba Governu sentrál liu-husi Ministériu Saúde bele kria nafatin programa hanesan VSK bá iha komunidade sira.
Jornalista: Marcelino Tomae