Connect with us

Polítika

KM Aprova Dekretu Lei Foun Aprovizionamentu, Kontratu Públiku no Infrasaun

Published

on

Hatutan.com, (17 Marsu 2022), Díli— Governu liu hosi Reuniaun Konsellu Ministru (KM) iha Kuarta (16/03/2022) aprova Projetu Dekretu Lei kona-bá Rejime Jurídiku foun ba Aprovizionamentu, Kontratu Públiku no nia Infrasaun sira, ne’ebé aprezenta hosi Ministru Finansa (MF) Rui Gomes.

Reuniaun Konsellu Ministru. Foto/MPKM.

“Dekretu Lei ne’e hanesan instrumentu importante ida ne’ebé mak sei ajuda instituisaun Governamentál atu implementa di’ak liután sira-nia programa no projetu sira,” Hatutan.com sita deklarasaun Ministru Rui Gomes, iha komunikadu.

Notisia iha Relasaun:KM Aprova Projetu Rezolusaun Sensus Uma-Ka’in 2022

Rejime jurídiku foun ne’e sei redús kustu kompras governamentál, redús korrupsaun, hasa’e kustu-benefísiu (value for Money), hasa’e konformidade impostu no konfiansa ba iha Governu.

Advertisement

Dekretu Lei ne’e Ministériu Finansas aprezenta tambá konsidera despeza públika iha peso ne’ebé boot tebes ba iha Timor-Leste nia Produtu Internu Brutu liuliu iha despeza ne’ebé rezulta hosi prosedimentu aprovizionamentu.

Tanbá ne’e, simplifika aprovizionamentu no kontratu públiku sei fó impaktu pozitivu ba iha ekonomia nasionál.

Aleinde ne’e, Ministériu Finansas konsidera katak, importante tebes atu aprova rejime jurídiku foun ida ne’ebé mais klaru, simples, rigorozu no transparente hodi promove dezenvolvimentu ekonómiku no sosiál.

Dekretu Lei foun ne’e sei integra rejime jurídiku atuál tolu ne’ebé aprova iha 2005: i) rejime jurídiku aprovizionamentu; ii) rejime jurídiku kontratu públiku; no iii) infrasaun administrativa sira, bai ha úniku rejime jurídiku ida de’it.

Dekretu Lei ne’e mós simplifika prosedimentus aprovizionamentu hosi tipu prosedimentu hitu ba tolu de’it; Mellora sistematizasaun no deskrisaun detalla hosi kada faze aprovizionamentu; Promove transparénsia ho reforsu hosi portál aprovizionamentu; Reforsu prosesu planeamentu; no Reforsu atribuisaun sira ba Komisaun Nasionál Aprovizionamentu nian.

Advertisement

Ba oin, Governu sei haruka Dekretu Lei ne’e ba Prezidente Repúblika atu tetu. Bainhira Prezidente Repúblika promulga maka Dekretu Lei ne’e sei troka Dekretu Lei n.º 10/2005, 21 Novembru kona-bá Regime Jurídiku Aprovizionamentu no Kontratu Públiku atuál ne’ebé iha ona vijênsia durante tinan 17 nia laran no sei entra em vigór iha loron 1 fulan-Jullu 2022 hodi fó biban ba funsionáriu sira hosi departamentu governamentál atu tuir sesaun traballu ka treinamentu molok implementa.

Dekretu Lei Foun ne’e hanesan Diploma importante ida hosi Diploma neen (6) ne’ebé Governu sei prepara, delibera no aprova hodi apoiu implementasaun Lei Enkuadramentu Orsamentál ne’ebé mak Prezidente Repúblika promulga ona iha loron 9 fulan-fevereiru 2022.

Dekretu Lei Aprovizionamentu foun ne’e aliña ho Programa Oitavu Governu Konstitusionál liuliu iha Reforma Jestaun Finansas Públikas liuhosi diversifikasaun finanseira iha área reseita no despeza, mellora sistema aprovizionamentu, fortalese desentralizasaun finanseira no orsamentu ho baze ba programa.

Antes aprezenta ba Konsellu Ministru, Ministériu Finansas halo ona konsultasaun lubuk ida ho reprezentante sira hosi departamentu governamentál no rekolla ona Pareser hosi Liña Ministériu sira.

Ministériu Finansa mós realiza enkontru tékniku ho reprezentante sira hosi Banku Mundiál no Banku Dezenvolvimentu Aziátiku iha ámbitu ezersísiu ba avaliasaun sistema aprovizionamentu Timor-Leste.

Advertisement

Jornalista: Carmelita Isaac

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Trending