Connect with us

Justisa & Krime

Autoridade Judisiária Kontinua Prosesa Kazu Ró Tranship II

Published

on

Hatutan.com, (17 Novembru 2021), Díli—Comissão Anti Corrupção (CAC) submete ona autopartisipasaun kona-bá kazu Ró Tranahip II Gresik, no oras-ne’e  autoridade judisiária kontinua hala’o hela prosesu verifikasaun no fiskalizasaun atu bele to’o iha konkluzaun.

Ró Transhhip Indonézia. Foto/CAC

“Prosesu la’o hela. Rezultadu, aban bainrua ita hotu-hotu sei rona,” Komisáriu CAC, Sérgio Hornai, hatán ba pergunta jornalista Hatutan.com, iha Salaun CFP, Akademia Comoro, Kuarta (17/11/21).

Notísia iha Relasaun:CAC sériu akompaña kazu Ró Tranship II iha MP

Kona-bá atu halo pagamentu ba Ró Tranship II, antes ne’e, parte Autoridade Portuáriu Timor Leste (APORTIL) husu ona atu CAC halo uluk pareser ida, hafoin bele halo pagamentu, Sérgio Hornai, esplika katak, kestaun administrativa buat ketak, maibé kestaun téknika jurídika nian CAC delibera ona ba órgaun judisiál. 

Advertisement

“Kestaun téknika jurídika, ne’ebé maka delibera ona ba iha autoridade judisiáriu, ne’e kestaun ketak ida. Kestaun administrativa ne’e kestaun ketak ida. Pagamentu sei admisível kuandu prienxe rekezitu administrativa. Husik autoridade judisiáriu sira hala’o servisu,” Komisáriu CAC ne’e afirma tán.

CAC simu ona pareser ruma hosi parte Autoridade Portuáriu, maibé nafatin fó fiar ba autoridade judisiáriu hala’o serbisu, tanba  autopartisipasaun CAC submete ona ba autoridade judisiál.

“Analiza ka la análiza, auto partisipasaun submetidu, autoridade judisiáriu hala’o servisu hela atu halo verifikasaun no fiskalizasaun, loos ka la loos, ne’e depois,” Sérgio Hornai subliña.

Ministru Transporte no Komunikasaun (MTK), José Agustinho da Silva anunsia ofisiálmente katak, ró KMP Tranship II, hosi  Surabaya, Indonézia hahú substitui ró-ahi Berlin Nakroma no Success, iha Tersa, 25 Maiu 2021.

MTK halo kontratu ho ró-ahi KMP Tranship II hosi kompañia estranjeiru Atralata Estrategi hosi Indonézia, ho kada fulan selu $220.000, ne’ebé iha kapasidade tula pasajeiru hamutuk na’in 300, inklui sasán ho tonelada 1.000-resin.

Advertisement

Razaun substituisaun ne’e tanba ró-ahi Berlin Nakroma avaria dezde tinan 2020, to’o agora seidauk hadi’a tanba situasaun COVID-19, no ró-ahi Success ba manutensaun durante fulan-tolu iha Indonézia, dezde tinan tolu hala’o operasaun iha Dili la halo manutensaun, maski nune’e ró Tranship II la konsege atraka tanba kondisaun la permite.

Nune’e, Komisáriu Adjuntu CAC ba Asuntu Prevensaun no Sensibilizasaun, Luis de Oliveira Sampaio, orienta ekipa prevensaun korrupsaun hodi hala’o inspesaun ba ró ne’e.

Iha prosesu inspesaun ne’e CAC rekomenda ba Ministru MTK, José Agostinho hosi partidu KHUNTO atu temporariamante suspende operasaun tanba iha prosesu aprovizionamentu aluga ró Tranship II hamosu dúvida no fatal tebes, ne’ebé bele prejudika funsionáriu públiku MTK sira bainhira Governu kontinua deside halo operasaun ba ró ne’e.

Baze legal ne’ebé gia CAC rekomenda ba MTK atu suspende temporariamante operasaun ró Tranship II Gresik mak CAC nu’udár instituisaun independente ne’ebé hala’o nia knaar atu prevene no kombate krime korrupsaun tuir mandatu ne’ebé hatuur ona iha Lei Nú. 8/2009 kona-ba Kriasaun CAC.

Iha artigu 5 Lei Kriasaun CAC, define katak CAC iha kompeténsia atu halibur (rekolla) no analiza informasaun hirak ne’ebé relasiona ho kauza sira ba korrupsaun no fó-hanoin (akonsella) ba kualkér instituisaun ka entidade públika sira kona-bá oinsá prevene no luta hasoru hahalok korrupsaun.

Advertisement

Iha artigu 9 Dekretu Lei Nú. 23/2015 kona-bá Estrutura Orgánika CAC, define katak Unidade Inspesaun no Monitorizasaun (UIM) responsavel ba apoiu partisipasaun no sensibilizasaun sosiál no emprezariál no mós monitorizasaun situasaun indikadu korrupsaun iha administrasaun direta no indireta Estadu.

Iha mós Lei Medida Prevensaun no Kombate Korrupsaun (MPCC), partikularmente iha artigu 7 kona-bá publisidade no transparénsia serbisu aprovizionamentu iha setór públiku no artigu 8 kona-bá aprovizionamentu ne’ebé justu no efisiente, fó espasu ne’ebé boot ba servisu prevensaun CAC atu intervein no asegura prosesu-sira tuir prinsípiu-sira ne’ebé lei define tiha ona.

MTC liu hosi Diresaun Nasional Transporte Marítima (DNTM) nu’udar autoridade ne’ebé ezekuta mandatu bazeia ba nomeasaun hosi Diretór DNTM ho númeru ofísiu: MTC/098/DNTM/VI/2021 – data 01/06/2021 ho asuntu nomeasaun inspesaun téknika ba ró-ahi Success no MTC/100/DNTM/VI/2021, datada 02/06/2021 ho asuntu nomeasaun inspesaun téknika ba Transip II.

Rezultadu inspesaun MTK nian kontráriu ho sá mak CAC hetan iha terrenu. CAC lori ona dadus ba kruza vervalmente ho Diretór Nasional ba Transporte Marítima. CAC rekomenda ona atu halo komparasaun no MTK halo re-inspesaun fali tuir dadus CAC nian.

Informasaun adisionál ne’ebé ekipa inspesaun prevensaun CAC nian hetan iha terrenu revela ró Tranship II Gresik ninian produsaun tinan 2007 no ró Success ne’ebé hala’o tiha ona ninian operasaun iha Timor tinan hirak nian laran fabrika iha tinan 2017.

Advertisement

CAC haree katak roo ne’e rasik oli suli hela iha ne’ebé perigu tebes ba ró no pasajeiru-sira nian salvasaun vida. Lampu sira mós kesi ho tali ráfia no AC ró nian aat hodi uza fali AC ne’ebé atu instala de’it ba iha uma nian.

Iha loron 18 juñu 2021, Primeiru-Ministru (PM), Taur Matan Ruak, hateten seidauk bele foti desizaun ruma ba Ministru José Agustinho da Silva, relasiona ho polémika ró ne’e.

Xefe Governu dehan, nia parte labele ezonera ema arbiru no tenke iha fundamentu ruma, maski kazu ne’e envolve ona CAC.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

Komisaun A Husu CAC Servisu ho Instituisaun Intelijénsia Sira iha Luta Kontra Korrupsaun

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

20 Outubru-ne’e, Tribunál Díli realiza julgamentu ba argiudu sira iha kazu Set-Top Box RTTL, E.P

Published

on

By

Hatutan.com, (15 Outubru 2026), Díli— Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) ajenda ona audénsia julgamentu ba arguidu na’in-rua ne’ebé komete kazu  projetu instalasaun Set-Top Box  (STB) Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P).

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

Tauk Povu Lakon Konfiansa Ba Tribunál, Komisaun La Públika Valór Ezame Kandidatu Juízes

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli – Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Carmelita Caetano Moniz hatete, Kandidatu ne’ebé hetan valór ne’ebé to’o ba kritériu aprova sei hetan estatutu aptu, enkuantu sira ne’ebé la atinji valór ne’ebé determina sei konsidera la aptu, kandidatu sira ne’ebé la aptu iha direitu atu hato’o reklamasaun, no juri sei analiza reklamasaun hirak-ne’e antes foti desizaun.

Tuir Carmelita, servisu juis nian iha responsabilidade bo’ot iha sosiedade, tanba desizaun judisiál sira afeta diretamente direitu no moris sidadaun sira. Tanba ne’e, nia konsidera katak avaliasaun ba juis tenke hala’o ho kuidadu no tuir kritériu ne’ebé klaru.

“Valór ita labele tau, tanba sé juíz ida hetan valór ida ki’ik tebes, konfiansa povu nian ba tribunál oinsá? impaktu sosiál makas tanba ho ida ne’e mak juíz sira nia servisu la hanesan ita bai-bain. Juíz nia servisu ne’e servisu ida ne’ebé ita dehan depois de Maromak, segundu maromak iha mundu mak juíz sira ona, ema hotu-hotu tenki kumpri, sira haruka ba prizaun tenki ba, entaun ita tenki rezerva tebes sasan sira ne’e,” Dehan Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta 15/10/2026.

Nia mós rejeita kona-ba diskriminasaun iha prosesu avaliasaun, nia afirma katak membru juri na’in tolu no sekretáriu ida mai husi Portugal, no sira la koñese kandidatu sira ne’ebé partisipa iha prosesu rekrutamentu.

“Primeiru la iha diskriminasaun ba valór tanba juri na’in 3 ho sira nia sekretáriu ida mai hotu husi ne’eba (Portugal) sira nein koñese kandidatu ida, ne’ebé ita atu ko’alia deskriminasaun husi ida ne’ebé? Afasta sira ne’e tanba valór la to’o, tuir regulamentu avaliasaun ne’ebé mak komisaun aprova katak ezame eskrita ne’e sira ne’ebé iha valór masimu di’ak liu ne’e mak 20,” Nia informa

Advertisement

Avaliasaun ba ezame eskrita hala’o tuir regulamentu ne’ebé komisaun aprova ona. Tuir nia, kandidatu ne’ebé hetan valór máximu 20 mak konsidera aptu ka pasa, enkuantu kandidatu ne’ebé hetan valór menus husi 10 la pasa.

Nia mós kompara sistema ne’e ho avaliasaun karreira iha instituisaun judisiál no Ministériu Públiku, ne’ebé uza kategoria kualifikadu no la kualifikadu. Nia konsidera katak publikasaun valór individual ba juis bele iha impaktu ba konfiansa públiku ba tribunál.

Vaga ne’ebé disponivel limitadu kompara ho númeru kandidatu sira, kandidatu na’in 32 kompete ba vaga ne’en (6) iha Tribunál Supremu Justisa, enkuantu kandidatu na’in 24 seluk kompete ba vaga sia iha Tribunál Rekursu.

Nia aumenta, kandidatu sira ne’ebé la hetan vaga iha faze ida bele hein oportunidade seluk atu partisipa iha prosesu seleksaun ba Tribunál Rekursu ka Tribunál Supremu Justisa, tuir vaga no kondisaun ne’ebé disponivel.

“Kandidatu sira ne’ebé la pasa iha prosesu seleksaun ba tribunál superior sira sei kontinua hala’o sira-nia funsaun nu’udar juis iha primeira instánsia, no bele partisipa fali iha konkorsu tuir regra no oportunidade ne’ebé disponivel,” Nia salienta.

Advertisement

Iha parte seluk, komisáriu José Pedro Camões, esplika, avaliasaun ba kandidatu sira hala’o tuir kritériu ne’ebé komisaun determina ona, ho rezultadu aptu no la aptu. Kandidatu sira ne’ebé la konkorda ho rezultadu avaliasaun bele uza sira-nia direitu atu hato’o reklamasaun.

“Ezame ne’e iha maneira rua atu fó valór tau aptu no la aptu, ida valór sufisiente ba leten mak aptu no ida númeru eskala ki’ik ne’e mak la aptu ne’ebé la’os buat foun ida, labele deskonfia, bai-bain dehan valór iha 6 ba leten ne’e valór ida di’ak, karik valór 5 mai kraik ne’e valór ida ladun di’ak, ne’ebé maneira atu avalia ne’e mak ida ne’e, se la aptu, sira bele uza sira nia direitu atu halo reklamasaun, depois juri sira sei hare’e sira nia reklamasaun ne’e atu fó fali desizaun seluk,” Esplika Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), José Pedro Camões.

Desizaun kona-ba prosesu avaliasaun no rekrutamentu juis nian tama iha kompeténsia Konsellu Superior Majistratura Judisiál, tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

 

Advertisement

Continue Reading

Trending