Connect with us

Edukasaun

Governu Sei Dezenvolve Asaun Tolu Kombate Informasaun Falsu

Published

on

Hatutan.com, (12 Abríl 2022), Díli– Governu liu husi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS)  sei dezenvolve asaun tolu (3)  hodi kombate desinformasaun iha eleisaun jerál iha Timor-Leste.

Workshop kona-bá kombate disinformasaun ne’ebé organiza husi CI ho CNC, 12 Abríl 2022. Foto/Hatutan.com

Asaun tolu ne’e mak hanesan mantein edukasaun sivíka  ba literásia dijitál no plataforma kona-bá Boa Notísia ho plataforma kombate  Id falsu ka Fake News.

Objetivu husi asaun tolu ne’e,  atu prepara sidadaun sira iha kapasidade no koñesimentu hodi utiliza mídia sosiál ho matenek.

Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Mericio Juvinal dos Reis “Akara”, hateten,sei  prepara plataforma tékniku balun, nune’e tempu badak sei lansa plataforma ida kona-bá boa notísia ka notísia di’ak iha Timor-Leste.

Advertisement

“Ita boot sira sei sente iha notísia balun ne’ebé mak di’ak ita bele orgullu katak notísia ne’e foti ita nia rai no ita nia imajen nasaun nian, nune’e nasaun seluk bele akompaña katak iha Timor la’ós buat at deit, maibé buat di’ak mós iha,” Mericio Akara hateten bainhira halo abertura ba workshop ho tema kombate disinformasaun Eleisaun Jerál iha Timor-Leste ne’ebé realiza  iha salaun Centro Nasionál Chega (CNC), Balide, Díli, Tersa (12/04/2022).

Nia husu mós   ba jornalista sira  ne’ebé hala’o kna’ar iha mídia públiku no privadu sira, atu kontribui ba informasaun ne’ebé loos no kredivel hodi  kombate notísia HOAX tanba kna’ar mídia importante no mídia tenke kritiku.

“Edukasaun sívika la iha sansaun tanba edukasaun sívika ne’e eduka ema to’o tinan-10 nia laran, katak sidadaun Timor ne’e, tenke iha kapasidade utiliza mídia ho di’ak no kona-bá plataforma tékniku sira ne’e lai iha sansaun maibé ema mak iha konsiénsia hodi uza mídia sosiál ho di’ak,” Akara hateten.

Iha fatin hanesan, Prezidente interinu Conselho de Imprensa (CI), Expedito Loro Dias Ximenes, dehan workshop  ne’e servisu hamutuk ho CNC no parseiru  sira husi Indonézia, hodi fahe informasaun kona-ba misinformasaun no disinformsaun.

“Oinsá mak ita kombate disinformsaun iha eleisaun 2023 tanba ne’e KI ho CNC hanoin tópiku ne’e importante atu bele halakon disinformsaun ka fake news mosu dala-barak tan de’it ita sala uza Facebook iha plataforma dijital sira ne’ebé iha,” Expedito hateten.

Advertisement

Nia esplika, objetivu husi workshop ne’e atu fó hanoin ba sidadaun sira, liu-liu jornalista sira iha mídia hotu-hotu no estudante sira ne’ebé iha departamentu Komunikasaun Sosiál, atu sira mós bele hatene oinsá forma hodi kombate disinformsaun iha situasaun polítika atuál.

Mídia sosiál nudár mídia plataforma internet fó impaktu fundamentál ba integridade eleisaun no fiar povu nian tanba forma opiniaun públiku ho informasaun falsa (disinformasaun).

Iha Timor-Leste kuaze utilizadór mídia sosiál hamutuk rihun 429,9  iha inísiu 2022 hanesan ho 31,7% husi total populasaun no Facebook domina rihun 407,4 (kemp, 2022).

Jornalista:  Elio dos Santos da Costa

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Governu promove prevensaun moras la hada’et ba estudante ho manorin sira

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Trending