Connect with us

Polítika

KM Halo Alterasaun Dahuluk ba Lei OJE 2022

Published

on

Hatutan.com, (26 Abríl 2022), Díli—Konsellu Ministru (KM) liu hosi sorumutu estraordináriu ne’ebé hala’o iha Auditóriu Ministériu Finansa (MF), aprova projetu proposta lei, ne’ebé aprezenta hosi Ministru Finansas, Rui Augusto Gomes, kona-bá alterasaun dahuluk ba Lei númeru 1/2022, loron 3 fulan-Janeiru, kona-bá Orsamentu Jerál Estadu (OJE) tinan 2022.

Konsellu Ministru (KM) liu hosi sorumutu estraordináriu ne’ebé hala’o iha Auditóriu Ministériu Finansa (MF). Foto/Hatutan.com.

“Alterasaun ba lei ne’e, signifika governu sei husu tán orsamentu ratifikativu hodi halo alterasaun ka hadi’a di’ak liu tán Lei Orsamentu ne’ebé oras ne’e vigora hela,” Ministru Prezidénsia Konsellu Ministru, Fidelis Manuel Leite Magalhães hateten ba jornalista sira iha edifísiu MF, Díli, Tersa (26/04/2022).

Lee Mós: OJE 2022 ho Montante Billiaun $1,95 Promulgadu

Ho ida ne’e mós sei iha aumentu ba Orsamentu Jerál Estadu tinan 2022. Razaun governu husu orsamentu ratifikativu tanba iha alterasaun no mudansa prioridade sira atu bele kompleta no apresoa liután programa ne’ebé VIII governu iha.

Advertisement

Haree ba situasaun ekonómika internasionál no tasa inflasaun substansiál ne’ebé aumenta, presiza atu aplika medida sira hodi hamenus ninia impaktu ekonómiku, prevee dotasaun orsamentál ne’ebé nesesária hodi finansia medida lubun ida, mak hanesan:

  1. Atribuisaun osan fulan da-13 ba kada família (esetu funsionáriu públiku sira);
  2. Projetu Uma Kbiit Laek Plus;
  3. Bolsu Estudu ba Mellór Graduadu Estudante Ensinu Báziku no Sekundáriu;
  4. Kriasaun Fundu Veteranu;
  5. Programa Maundobra ba Postu Administrativu (PEMOPA);
  6. Harii Sede Arte Marsiál no Rituál;
  7. Programa Ensinu Distánsia (Eskola iha Uma);
  8. Internet gratis iha eskola sira;
  9. Empregu ba mellór alunu universitáriu sira;
  10. Estabelesimentu Sekretariadu ba Assuntu Traballadór Esteriór no Komunidade Timoroan iha Diáspora;
  11. Revitaliza kafé no subsídiu ba kafé Laku-teen;
  12. Subsídiu akomodasaun ba PNTL no F-FDTL;
  13. Pagamentu ba diferensa remunerasaun PNTL nian ho rejime salariál foun, ho totál benefisiáriu 4.096.

Ba finansiamentu hosi medida sira ne’e, prosede ba reforsu dotasaun titulu Dotasaun Ba Governu Tomak, ho kompensasaun iha aumentu transferénsia Fundu Mina-rai nian.

Ministru Prezidénsia Konsellu Ministru, Fidelis Manuel Leite Magalhães. Foto/Hatutan.com.

Governu Altera mós tasa hosi Impostu Seletivu ba Konsumu nian kona-bá produtu oin-oin ne’ebé la di’ak ba saúde ka luxu, ne’ebé sei ajuda atu kompensa aumentu despeza, no eventualmente hamenus valór transferénsia Fundu Mina-rai nian.

Iha enkontru estraordinariu ne’e, Konsellu Ministru altera mós proposta Lei númeru 8/2008, loron 30 fulan Juñu kona-bá Lei Tributária no ba kriasaun fundu Kombatente Libertasaun Nasionál, ho valór dolar amerikanu millaun rihun ida hodi garante finansiamentu adekuadu ba programa apoiu ba Kombatente Libertasaun Nasionál, maka hanesan iha área apoiu sosiál, edukasaun, saúde, empregu, asesu ba kréditu no atividade sira ne’ebé hamosu rendimentu.

Ministru Finansas halo aprezentasaun ida kona-bá ezekusaun orsamentál relativa ba trimestre dahuluk tinan 2022 nian.

Iha períudu fulan-Janeiru to’o 31 Marsu, ezekusaun orsamentál 8%, ho valór dolar amerikanu millaun 160,8.

Hosi valor ne e, 24% (millaun 60,5) korresponde ba kategoria saláriu no vensimentu, 9% (millaun 46,4) uza ona ba Beins no Servisus, ezekuta ona 77% (milaun 49,0), Iha kapitál no dezenvolvimentu iha ezekusaun 1% (millaun 4) no ina kapital menor, iha trimestre dahuluk, iha ezekusaun 0,4% (millaun 206).

Advertisement

Ministériu sira ho persentajen ezekusaun boot iha períudu ida-ne’e maka Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, atinje ona 336 (millaun 8,3), Prezidénsia Konsellu Ministru, ho 26% (millaun 1,2), no Ministériu ba Assuntu Kombatente Libertasaun Nasionál ho totál ezekusaun 24% (millaun 23,6).

Jornalista: Vito Salvadór

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending