Connect with us

Edukasaun

MEJD Sei Harii Tán Eskola Hamutuk 22

Published

on

Hatutan.com, (03 Dezembru 2021), Díli–Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD), sei harii tán eskola hamutuk 22 iha territóriu nasionál atu bele kria kondisaun infraestrutura ba mellora kualidade ensinu aprendizajen.

MEJD Armindo Maia haree kondisaun eskola Ensinu Bázika Filial Molop, Munisípiu Bobonaro, fulan hirak liubá. Foto/Mídia MEJD

Ministru Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD), Armindo Maia, esplika Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2021 nian ne’ebé Governu aloka ba MEJD iha transferénsia públika nian kona-bá atu halo konstrusaun ba infraestrutura edukativa nian, hamutuk millaun $20, inklui mós ba kapitál dezenvolvimentu ho fundu infraestrutura.

Iha transferénsia públika nian, oras ne’e MEJD termina ona kontratu ho grupu komunitáriu sira atu harii eskola hamutuk 203. Maibé, sei prosesu transferénsia osan hosi Ministériu Finansas ba iha Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL) no Banku Nasionál Komérsiu Timor-Leste (BNCTL) hodi transfere ba iha grupu komunitáriu sira nia konta.

Hosi fulan ida liubá, MEJD iha ninia free balance ba ezekusaun to’o ona 63,5%. Maibé iha semana liubá, atinje ona ba 83%, tanba transferénsia públika ne’ebé mak ekivale kuaze 20%, mak ezekuta ona.

Advertisement

“Iha mós kona-bá kapitál dezenvolvimentu ne’ebé mak ita destina para atu harii no reabilita eskola hamutuk 22. Hakarak informa ba na’in no lou deputadu sira katak, ohin dadeer tuku 08:00 Otl, ha’u halo lansamentu primeira pedra iha Hera ba konstrusaun eskola hamutuk 12, ne’ebé mak finansia hosi kapitál dezenvolvimentu, eskola 10 presiza fali halo retender. Ita espera katak eskola 10 ne’e, bele halo mós lansamentu,” Ministru Armindo Maia, hateten iha ámbitu diskusaun OJE 2022  iha jeneralidade iha Parlamentu Nasionál, Sesta (03/12/2021).

Kona-bá fundu infraestrutura nian, Armindo Maia, haktuir, MEJD iha valór osan hamutuk millaun $200 ne’ebé tuir planu atu loke “Escola Café” hamutuk haat, ho sala de aula hamutuk 48. Tanba tuir estimativa MEJD nian katak, depois finaliza konstrusaun eskola kafé ne’e, nia rezultadu maka sei fó empregu ba ema kuaze rihun neen.

Iha kapitál menór hosi alokasaun OJE 2021 nian, liu-liu atu utiliza ba sosa meza no karteira ba eskola sira, iha valór millaun $2 hodi sosa kadeira no meza ho jogu hamutuk rihun 20.

“Kontratu ha’u aprova tiha ona, ida manán kontratu ne’e, manán ho orsamentu serka millaun $1,5, entaun ita haree took osan sira restu ne’e, karik bele uza para atu sosa tán adisionál meza ho karteira,” Ministru Armindo, informa.

Harii Tán Eskola 100-Resin iha OJE 2022-2023

Advertisement

Governante ne’e, haktuir tán, iha orsamentu tinan 2022, kapitál dezenvolvimentu, sira aloka de’it millaun $2.3 resin. Ho orsamentu ne’e, planeia hela atu harii tán eskola balu no iha orsamentu 2023 nian, iha projetu ida hanaran “best”, ne’ebé maka apoia orsamentu hosi banku mundiál hamutuk millaun $15-resin.

“Ida ne’e atu halo mós infraestrutura edukativa. Ita espera katak ho millaun $15 ne’e, ita bele halo eskola entre 100 to’o 150 eskola. Ho ida-ne’e hotu, sé ita konsege realiza, ami nia dadus, ita sei presiza tán serka 300 eskola mak ita presiza harii no reabilita iha territóriu Timor-Leste,” nia tenik.

Rekursu Umanu no Rekrutamentu

Governu liuhosi MEJD, oras ne’e halo hela prosesu rekrutamentu ba ajente administrasaun públika hamutuk na’in-93 ne’ebé mak ‘abandona’ hosi Governu anteriór.

“Karik na’i no lou sira iha informasaun katak Konsellu Ministru halo ona omologasaun ba kandidatu ne’ebé mak admitidu iha ezame eskrita, ho nota mínimu 60 ba leten, iha ezame eskrita, hamutuk 431 kandidatu, atu pasa ba ezame orál ne’ebé sei hala’o iha loron 09 to’o 21 fulan-Dezembru ne’e,” Ministru Armindo, hateten, hodi responde ba preokupasaun deputadu sira nian iha plenária PN.

Advertisement

Kona-bá rekrutamentu ba vaga 975, Armindo Maia informa, daudaun ne’e ekipa MEJD halo hela prosesu re-verifikasaun ba iha munisípiu, tanba munisípiu hotu-hotu konklui ona no tuir planu verifikasaun ba dadus hirak ne’e, sei remata iha loron 15 fualn-Dezembru 2021. Tanba dadus final to’o ohin loron, iha professor voluntáriu sira hamutuk 242, inklui iha tán lista adisionál ho professor voluntáriu hamutuk 342.

Bainhira prosesu verifikasaun ba dadus sira-ne’e tama hotu ona ba MEJD, maka sira sei kria tán tabela ida hodi halo klasifikasaun ba dadus. Ida-ne’e atu haree professor hirak-ne’e servisu duni ka lae, iha kualifikasaun duni ka lae, no haree mós kona-ba antiguidade, tanba iha profesór balu servisu liu ona tinan lima, maibé iha balu mós foin tama.

Maske nune’e, desizaun ba preokupasaun sira ne’e, tenke liuhosi Konsellu Ministru, dala-ruma mós solusaun polítika, maibé bele involve mós hosi Komisaun Funsaun Públika (KFP), tanba iha lei ida ne’ebé mak konjela kona-bá rekrutamentu ba funsionáriu permanente sira.

Iha parte rekursu umanu, durante ne’e INFORDEPE hala’o ona formasaun ba kursu baxarelatu ba profesór sira hamutuk na’in-2.595 mak foin lalais remata ona kursu. Nune’e mós iha projetu “Pro Portugés” MEJD servisu hamutuk ho Governu Portugés liuhosi Instituto de Camões, ne’ebé forma ona formadór hamutuk 106 ba lingua portugeza iha formasaun intensiva.

Proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) tinan 2022 ba MEJD nian, ho montante $81,708,63, inklui orsamentu hosi INFORDEPE hamutuk millaun $963,188. Orsamentu hirak ne’e finansia ba programa tolu, sub-programa hamutuk 20, no atividade hamutuk 78.

Advertisement

Saláriu no vensimentu hamutuk $64,292,529. Bens no servisu iha $12,103,627. Kapitál menór, $124,200. Kapitál dezenvolvimentu, $2,331,469. Transferénsia públika, iha $2,219,798. Nune’e, total $81,708,632.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Governu promove prevensaun moras la hada’et ba estudante ho manorin sira

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Trending