Connect with us

Polítika

Xefe Estadu Enkoraza KFP Servisu ho Imparsiál

Published

on

Hatutan.com, (05 Jullu 2022), Díli—Prezidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta husu ba Komisaun Funsaun Públika (KFP) atu servisu ho imparsialidade no neutralidade hodi hadook an hosi tentasaun liuliu monu iha partidarizasaun Funsaun Públika.

Prezidente KFP, Faustino Cardoso. Foto/Hatutan.com

Xefe Estadu mós enkoraza atu KFP servisu hamutuk ho entidade tomak inklui ekipa tékniku sira hosi Prezidénsia Repúblika hodi haree lisuk ba kestaun funsionalizmu Funsaun Públika.

Lee Mós: KM Aprova Dekretu Lei Foun Aprovizionamentu, Kontratu Públiku no Infrasaun

“Xefe Estadu mós hato’o katak KFP presiza iha reforma ida atu oinsá mak hamenus depedénsia ba iha mina-rai, tanba bainhira funsionalizmu Funsaun Públika ne’e boot ba bei-beik sei tau ba risku sustentabilidade finanseira Estadu,” Prezidente KFP, Faustino  Cardoso Gomes hateten iha Palásiu Prezidensiál, Bairru-Pité, Tersa (05/07/2022).

Advertisement

“Ita mai atualiza ba Xefe Estadu kona-bá jestaun rekrutamentu, promosaun, kargu diresaun, prosesu disiplinár ninian no oinsá liga ho irregularidade, formasaun, reforma no situasaun sira seluk ne’ebé durante ne’e Xefe Estadu rejista hela atu hetan esplikasaun hosi parte Komisaun Funsaun Públika,” Faustino Cardoso Gomes hateten.

KFP mós mai esplika kona-bá preokupasaun públiku nian ba prosedimentu sira ne’ebé aplika atu husu responsabilidade ba irregularidade sira ne’ebé iha inklui aplikasaun sansaun tuir grau infrasaun ne’ebé funsionáriu ida-idak komete.

Kada tinan KFP sempre hato’o relatóriu ba iha Parlamentu Nasionál, iha relatóriu ne’e Komisaun Funsaun Públika hatuur kona-bá kestaun prosesu disiplinár ne’e la’o to’o iha ne’ebé.

KFP rasik iha ninia Komisáriu ida atu haree espefikamente ba iha prosesu disiplinár ne’e, bainhira iha investigasaun deteta iha irregularidade disiplinár, klaru katak prosedimentu la’o asegura mós justisa iha prosesu sira ne’e, maibé molok hola desizaun KFP fó oportunidade ba ema ne’ebé hetan infrasaun atu bele hato’o ninia resposta halo esplikasaun razaun tanba saida ne’e atu asegura justisa iha prosesu disiplinár molok ba desizaun no aplika pena.

“Ita fó ona sansaun ba funsionáriu barak maibé ha’u la lembra númeru, tanba infrasaun ne’ebé aplika ne’e iha kategória neen hahú hosi abandonu servisu tanba la tama servisu liu hosi loron 21 ne’e automatikamente demisaun ona. Seluk maka mal-administrasaun, kona-bá irregularidade pena ne’e rasik, ida seluk mak kona-bá asediu seksuál, kestaun oinsá abuzu podér, maibé ida ne’ebé dominante ne’e mak irregularidade funsionál ida ne’e as tebe-tebes, tuir kedan abandonu servisu katak nia falta sem iha justifikasaun,” nia esplika.

Advertisement

Iha sorumutu ne’e parte KFP mós atualiza ba Xefe Estadu katak buat ida reforma ne’e seidauk iha lei ne’ebé obriga ema sira ne’ebé tama ona idade 60 ba leten bele reforma tanba to’o ohin loron ema ne’ebé idade hosi 60 ba leten ne’e iha rihun 3-resin ne’ebé karik lei obrigatória reforma ne’e iha ona no aplika signifika loloos ne’e sira tama ona reforma, maibé infelizmente ida ne’e seidauk.

KFP sempre servisu hamutuk ho parte governu ne’ebé agora avansa hela ho proposta, pedidu autorizasaun legál ba iha PN atu oinsá regula kona-bá pensaun ninian inklui definisaun kona-bá idade limite servisu efetivu 60-70 presiza atu define maibé ohin loron seidauk iha.

To’o ohin loron, númeru pessoais Funsaun Publiku atinje 35.000-resin tiha ona kompostu hosi funsionáriu permanente hamutuk 27.000-resin aumenta tan ho ajente administrasaun públika ne’ebé númeru sa’e ba bei-beik.

“Uainhira aumenta tan ho funsionáriu kazuais ho tan sira seluk besik 40.000 ona, se konta tan ho sira seluk hanesan PNTL-F-FDTL ne’e 50.000-resin. Ne’e bele imajina Funsaun Públika ne’e boot ba bei-beik,” nia hateten.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending