Connect with us

Polítika

PN Seidauk Bele Hili Komisáriu CAC

Published

on

Hatutan.com, (26 Setembru 2023), Díli-Ajenda Parlamentu Nasionál (PN), Segunda ohin (25/09/2023), atu realiza eleisaun komisáriu Komisaun Anti Korrupsaun (CAC, sigla portugés) períodu 2023-2027, maibé ajenda ne’e adia fali tanba seidauk iha konsensu entre Bankada CNRT ho FRETILIN.

Lee Mós: Xanana Gusmão Propoin Sérgio Hornai ho Rui Pereira bá Komissáriu CAC

Edifísiu CAC iha Farol, Díli. Foto/Dok.CAC

Razaun seluk ne’ebé Hatutan.com rekolla hosi fontes oioin iha Parlamentu Nasionál mós katak Bankada ne’ebé apoiu Governu hanesan, CNRT ho PD sei kompleta biográfia kandidatu na’in-rua ne’e nian. tanba ne’e, adia fali eleisaun ne’e dala-ida tan.

“Haree de’it iha plenária ne’ebá, konsensus laiha, sei la realiza. Entendimentu ne’e dehan, ita bele la’o, mais to’o pontu ida saida ne’e, bele dada tán oitoan, fó tempu tán oitoan. Ita fó tempu, ne’e maka ita entende malu. Ita buka hela atu ko’alia ho Bankada FRETILIN, ita hein took, to’o tempu ida dehan bele ajenda ona, bele ajenda ona, tanba ida-ne’e mak dehan tenke konsensus,” Xefe Bankada CNRT, Duarte Nunes, hatán bá Hatutan.com iha PN.

Advertisement

Deputadu Duarte Nunes, dehan, tanba seidauk iha konsensu entre partidu boot rua; CNRT ho FRETILIN, maka  to’o oras ne’e seidauk bele realiza eleisaun bá komisáriu foun CAC nian. Maibé, bankada CNRT iha PN halo nafatin hela esforsu aprosima no negoseia ho Bankada FRETILIN atu oinsá bele konserta malu.

“Ami koalia bá malu hela, ne’ebé ita hein lai, pasiénsia ne’e tenke iha, para ita buka hetan konsensus ne’e. Sé ita ida-idak foti ulun, entaun, ita la buka konsensus. Ita tenke hanoin katak, Timor ne’e ita hotu nian, ita buka dalan, para ita halo buat ruma,” Deputadu Duarte Nunes haktuir.

Iha loron 13 fulan-Setembru 2023, Konsellu Ministru propoin naran rua bá PN atu bele hili nu’udár komisáriu foun CAC nian. Sira-na’in  ne’e mak Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai ho  Rui Pereira dos Santos.

Xefe Bankada FRETILIN, Aniceto Guterres, argumenta katak Bankada FRETILIN iha ona entendimentu ruma ho Bankada CNRT, kona-bá kandidatura sira bá komisáriu CAC nian. Maibé, hanesan saida mak ohin Deputadu sira bankada CNRT a-dianta ona, katak, iha buat balu ne’ebé tenke konserta didi’ak, tanba ne’e, husu adiamentu.

“Ami tenke aserta didi’ak pontus balu, para objetivu atu oras ida komisáriu ne’ebé eleitu, komisáriu ne’ebé konsensuál, a-nível parlamentu. Tanba ne’e maka, ami husu tempu atu halo tán esforsu ruma, para atu bá aserta kestaun sira ne’e, halo loos, mais, depois, ami sei informa bá meza, uainhira loos, no ita avansa bá eleisaun,” Deputadu Aniceto Guterres, hateten durante intervensaun iha plenária.

Advertisement

Prezidente Bankada Partidu Demokrátiku (PD), António da Conceição “Kalohan”, fó opiniaun  mós katak bá proposta ne’ebé mak aprezenta hosi CNRT ho FRETILIN, no konsidera ida ne’e hanesan aktu ida ne’ebé mak importante tebes, hodi bele hatudu sira-ninia konsensu bá órgaun ida ne’ebé mós importante tebes no vital bá nasaun ida ne’e.

Xefe Bankada Kmanek Haburas Unidade Nasionál Timor Oan (KHUNTO), Deputada Olinda Guterres, afirma katak, KHUNTO sempre ho prontidaun tomak atu partisipa iha plenária, hodi hili komisáriu foun CAC nian liuhosi eleisaun ida diretu no sekretu.

“Iha ne’e, ami prontu hela, no husu mak ita-nia maluk sira FRETILIN,” deputada Olinda Guterres afirma.

Xefe Bankada Partidu Libertasaun Populár (PLP), Angelina Sarmento Lopes, a-favór mós bá deklarasaun sira hato’o ona hosi bankada boot rua; CNRT ho FRETILIN iha PN, no bankada PLP subskreve mós bá saida mak bankada rua hato’o, katak, presiza iha konsensu bá deliberasaun ne’ebé sira sei halo en-relasaun ho komisáriu CAC nian.

“Tanba ida kestaun ida  presiza duni konsensu entre partidu polítiku sira ne’ebé iha bankada parlamentár no sé karik iha buat ruma ita presiza konserta, antes ita avansa bá votasaun, ami submete, atu adia bá tempu seluk,” Deputada Angelina Sarmento hateten.

Advertisement

Hafoin rona tiha deklarasaun no pozisaun hosi kada lider bankada parlamentár sira kona-bá eleisaun bá komisáriu CAC ne’e, Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Maria Fernanda Lay, deklara hodi muda loron eleisaun bá semana seluk.

“Nune’e, señores deputadus, ita adia eleisaun para próxima semana,” PPN Fernanda Lay deklara iha plenária PN.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending