Connect with us

Polítika

Estadu Presija Hadi’a Lei Atribuisaun Subsídiu ba Veteranu

Published

on

Hatutan.com, (26 Novembru 2021), Baucau—Francisca Ximenes, nu’udár oan kiak ida hosi veteranu saudozu “Sadia Moruk”, husu ba Estadu Timor-Leste, atu hadi’a ‘lalais’ lei kona-bá atribuisaun subsídiu ne’ebé Governu atribui ba veteranu-sira.

Ambiente diálogu ho Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres ‘Lú Olo’, ho veteranu-sira iha salaun Centro Convenção Munisípiu Baucau, Sesta (26/11/21). Foto/Média PR.

Francisca Ximenes husu ne’e durante diálogu ho Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres ‘Lú Olo’, ho veteran-sira iha salaun Centro Convenção Munisípiu Baucau, Sesta (26/11/21).

Notísia iha Relasaun:Xefe Estadu Sei Fó Indultu ba Prizioneiru Na’in 11

Oan kiak ne’e konta katak, iha tempu funu, nia aman saudozu “Sadia Moruk”, hamutuk ho nia komandante zona sira hanesan Virgílio Smith no kamarada António, konsege hari’i mós sesaun hitu iha Postu Fatumea, antes saudozu hakotu-iis.

Advertisement

Hafoin TL hetan tiha vitória ba ukun-rasik aan, Estadu iha ona hanoin no planu atu bele valoriza luta na’in FALINTIL sira nian durante funu iha ai-laran to’o independénsia.

Nune’e, feto-faluk ho oan ki’ak sira mós ba duni hodi tratamentu ba dokumentu veteranu saudozu “Sadia Moruk” nian, atu bele hetan netik subsídiu ruma hosi Governu, maibé la’o tama no sai ba to’o edifísiu sira, liu-liu komisaun omenajen rasik, dehan lei la fó dalan.  

Ambiente diálogu ho Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres ‘Lú Olo’, ho veteranu-sira iha salaun Centro Convenção Munisípiu Baucau, Sesta (26/11/21). Foto/Média PR.

“Ha’u husu ba Prezidente Repúblika atu halo alterasaun ba lei ida ne’ebé mak hanesan ami nia aman ne’ebé mate ona, bainhira ami ninia inan mak trata ninia dokumentu sira ne’e. Ama mós mate ona, entaun ami ba iha kantor ida dehan, lei la fó dalan. Entaun osan ida-ne’e husik hela ami nia oan sira sai abandona,” Oan kiak hosi saudozu “Sadia Moruk”, Francisca Ximenes, hateten.

Tuir oan ki’ak ne’e katak, bainhira lei ne’e ema mak halo, tanba saida mak labele muda, nune’e bele fasilita oan sira trata mós dokumentu ba sira nia aman nian, tanba uluk mós luta to’o fakar rán ba TL nia ukun-aan. 

Iha diálogu nakloke ne’e, Francisca husu direta ba PR “Lú Olo” atu bele, fó netik apoiu ruma ba oan ki’ak sira, ka saudozu nia bei-oan sira hodi asesu ba edukasaun ne’ebé di’ak, hahú hosi pre-primária ba to’o iha universidade.

Durante ne’e mós, sira akompaña liuhosi média fó sai katak, deputadu no deputada sira halo servisu durante tinan lima de’it, maibé bainhira mandatu remata, sira sei nafatin simu saláriu ida kona-bá pensaun vitalísia.

Advertisement

Nune’e nia preokupa tanba saida mak matebian sira ne’ebé fakar rán ba rai ida-ne’e, labele hetan direitu ruma hosi Estadu ida ne’e.

Oan kiak ne’e mós, husu ba Estadu atu hari’i monumentu ida iha saudozu ninia mate fatin, iha Postu Administrativu Fatumea, Munisípiu Kovalima.

Ambiente diálogu ho Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres ‘Lú Olo’, ho veteranu-sira iha salaun Centro Convenção Munisípiu Baucau, Sesta (26/11/21). Foto/Média PR.

Hatán ba preukupasaun ne’e, Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres “Lú Olo”, hateten Estadu TL kria ona lei hodi rekoñese mós veteranu sira nia diretu.

“Agora, seráke, lei sira ne’e mak la vale duni ka, ou ema la implementa lei ida ne’e didi’ak. Ne’e presija tenke haree, tenke halo distinsaun entre buat rua. Lei loos hela, maibe implementasaun mak la sufisiente karik, ou keta la to’o ba veteranus sira,” PR Lú Olo, hateten.

Xefe Estadu afirma, veteranu sira iha direitu atu bele hetan rekoñesimentu no valorizasaun tuir lei ne’ebé mak iha, liu-liu rekoñese hosi ema nia isin-lolon ne’e rasik, no liuhosi partisipasaun iha luta ida nian.

“Valoriza nia ho sentidu ida katak, saida mak nia lori, hosi ninia hanoin rasik, ninia komportamentu, hosi ninia prinsípiu ne’ebé iha, tenke valoriza ida ne’e duni hodi bele fó nafatin kondisaun atu bele moris,” Lú Olo, afirma tán.

Advertisement

Iha dekretu lei kona-bá estatutu veteranu nian hateten, ema sira ne’ebé partisipa iha luta durante tinan 15 to’o 24, konsidera hanesan veteranu, no merese simu valorizasaun hosi Estadu ho grau luta 15-19.

Grau valorizasaun ida ne’e, sei laiha interrupsaun ruma, tanba ida-ne’e asaun ida kontinua, ka bele iha frente armada, klandestina, no diplomátika hodi kompleta malu.  Maibe, sira seluk ne’ebé menus hosi tinan 15, bele karik konsidera hanesan ema eis kombatente.

“Familia sira ne’ebé maka mate, sé maka bele hetan susesaun ba iha sira nia direitu. Lei hateten katak sira nia família mak iha direitu atu bele hetan. Lei ida-ne’e, iha estatutu veteranu sira nian hateten katak, nia bele ho nia oan, ou entaun, nia inan ka nia aman,” Xefe Estadu esplika.

Bainhira haree fali ba iha kódigu sivíl ne’ebé ko’alia kona-bá direitu ba susesaun nian, bele tau ninia desendentes. Katak saudozu nia kaben ho oan iha direitu atu bele hetan.

“Ezemplu, nia oan laiha, entaun nia asendentes. Ida ne’e mak iha direitu atu bele hetan ninia direitu. Sé ida ne’e laiha, prontu, ne’e ninia maun-alin sira mak iha direitu,” Lú Olo, esplika.

Advertisement

Kona-bá, proposta atu hari’i monumentu saudozu “Sadia Moruk” nian, PR “Lú Olo” dehan, presija hetan rekoñesimentu hosi Estadu. Maibé, la taka dalan ba família atu halo rasik saudozu nia estátua.

Jornalista: Rogério Cárceres

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending