Hatutan.com, (18 Maiu 2022), Díli—Comissão Anti-Corrupção (CAC) liu hosi Diresaun Servisu Apoiu no Kooperasaun (DSAK) lideradu hosi Komisáriu Adjuntu Alexandre Freitas nu’udár pontu fokál auto-avaliasaun UNCAC nian hamutuk ho Xefe Unidade Kooperasaun (UK) João Correia no Konsultór Nasionál na’in-ida daudaun ne’e reprezenta Estadu Timor-Leste lidera namanas sorumutu ho instituisaun governamentál no instituisaun autonoma sira inklui sosiedade sivíl hodi konsolida informasaun kona-bá revizaun mekanizmu implementasaun Konvensaun UNCAC síklu daruak nian.

CAC liu hosi DSAK lideradu hosi Komisáriu Adjuntu Alexandre Freitas nu’udár pontu fokál auto-avaliasaun UNCAC nian hamutuk ho Xefe Unidade Kooperasaun (UK) João Correia no Konsultór Nasionál na’in-ida daudaun ne’e reprezenta Estadu Timor-Leste lidera namanas sorumutu ho instituisaun governamentál no instituisaun autonoma sira inklui sosiedade sivíl hodi konsolida informasaun kona-bá revizaun mekanizmu implementasaun Konvensaun UNCAC síklu daruak nian. Foto/CAC.

Sorumutu konsolidasaun informasaun ba auto-avaliasaun ne’e atualmente ekipa hala’o sorumutu diskusaun hamutuk ho instituisaun sira hanesan CNE, IGE, PJR, PDHJ, Ministériu Finansa, ANPM, ADN-IP, CNA, CFP no FONGTIL.

Lee Mós: CAC Akonsella Responsável Tékniku Atu Implementa Programa Cesta Bázika Faze Daruak Tuir Lei

Objetivu hosi konsolidasaun informasaun ne’e hodi rona progresu, dezafiu no prátika di’ak sira hosi instituisaun hirak ne’e nian ba prevene krime korrupsaun iha ezersísiu funsaun públika, liu-liu haree ba instrumentu legál no sistema legál servisu ninian tuir ezizénsia revizaun mekanizmu implementasaun konvensaun UNCAC nian iha kapitulu II kona-ba medida preventiva nian, no kapitulu V kona-bá rekuperasaun átivu.

Nu’udár Estadu membru ba Konvensaun Nasaun Unida Kontra Korrupsaun (UNCAC), Timor-Leste asina konvensaun UNCAC liu hosi rezolusaun Parlamentu Nasionál (PN) iha tinan 2003 no ratifika ona rezolusaun parlamentár nú. 25 /2008 iha 10 dezembru iha obrigasaun juridika hodi partisipa iha eventu implementasaun konvensaun ida-ne’e nian.

“TL nia Ratifikasaun konvensaun UNCAC depozita ba sekretariadu Jerál Nasaun Unida, bazeia ba konvensaun artigu 67 iha aliñea 3 nian hateten, konvensaun ne’e sujeita ba ratifikasaun, aseitasaun ka aprovasaun. Nu’udár organizasaun, iha obrigasaun atu deklara estensaun ba nia kompeténsia ho respeitu ba matéria ríjida ba konvensaun ne’e.  Organizasaun ne’e iha obrigasaun mós atu informa depozitáriu iha kualkér modifikasaun relevante iha ámbitu ba nia kompeténsia,” Hatutan.com sita komunikadu.

Implementasaun konvensaun ne’e klasifika ba síklu rua, iha ne’ebé kada siklu ida performa nia revizaun implementasaun ka dura iha tinan lima (5) nia laran.

Primeiru Síklu ba konvensaun ne’e nian relata kona-ba kapitulu III- “kriminalizasaun” no kapitulu IV- “kooperasaun internasionál”, iha ne’ebé Timor-Leste kompleta ona auto-avaliasaun ida ne’e iha tinan 2012.

Iha siklu segundu nian mak relata kona-ba kapitulu II- “medida preventiva” no kapitulu V- “rekuperasaun ativu” ne’ebé hahú hosi tinan 2016 até 2020, iha ne’ebé servisu ida ne’e seidauk termina tanba fatór Pandemia COVID-19.

Nune’e, ekipa kontinua hala’o servisu ida ne’e iha tinan 2021 até tinan ne’e hodi kompleta tan servisu balun no nafatin relata nia progresu sira ba sekretariadu UNODC nian iha Viena Austria kada fulan neen dala ida.

Ba prosesu avaliasaun konvensaun UNCAC ba siklu daruak Estadu Timor-Leste ninian sei hetan avaliasaun hosi nasaun rua mak hanesani Estadu Bulgaria no Estadu Marshall Island hamutuk ho ONU ne’ebé tempu badak sei dezloka mai Timor-Leste.

Enkuantu CAC reprezenta Timor-Leste hamutuk ho nasaun Turquia mak sai nu’udár avaliadór ba nasaun Norwegia nian ne’ebé iha loron 27 to’o 29 fulan abril liu-ba ekipa hala’o ona vizita ba nasaun Noruega hodi diskute hamutuk ho membru Guvernu no Autoridade Judisiál sira estadu Norwegia nian, inklui ho ajénsia autonoma, universidade no sosiedade sivíl sira.

Jornalista: Carmelita Isaac