Hatutan.com, (14 Jullu 2023), Díli—Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Expedito Dias Ximenes, Sesta (14/07/2023), konvoka reuniaun amizade ida ho Conselho Imprensa (CI), na’in bá mídia sira, Xefe Redasaun sira, asosiasaun jornalista, rádiu komunidade, fotográfer, inklui mídia estatál sira, iha salaun Konferénsia Prezidénsia Konsellu Ministru (PCM, sigla portugés), Palásiu Governu.

Lee Mós : Kazu Projetu Instalasaun Set-top Box RTTL,E.P, Ministru MAPKOMS Konstitui Bá Arguido

SEKOMS Expedito Dias Ximenes (klaran) lidera sorumutuk ho mídia no asosiasaun jornalista sira iha salaun PCM iha Palásiu Governu, Díli, Sesta (14/07/2023). Foto/Hatutan.com

Durante enkontru, Expedito Dias Ximenes hato’o programa sira ne’ebé sei implementa durante mandatu, liuliu planu prinsipál bá komunidade mídia iha Timor Leste.

Iha okazisaun husu no hatan, mídia online Hatutan.com reprezenta hosi Koordenadór Kobertura no Editór Seniór, Cipriano Colo, fó hela rekomendasaun tolu bá SEKOMS atu bele konsidera durante mandatu període 2023-2028.

Rekomendasaun dahuluk maka, SEKOMS presiza halo sosializasaun bá membru Governu tomak, inklui kargu xefia sira iha instituisaun Governu atu labele kriminaliza produtu jornalístiku.  Nune’e, bainhira iha notísia ruma ne’ebé ofende fontes sira ka konteúdu notísia la refleta bá sitasaun fontes nian, bele halo direitu resposta no retifikasaun tuir mandatu  Lei Komunikasaun Sosiál Kapítulu V (Direitu bá Resposta no Retifikasaun) artigu 34.

Rekomendasaun saruak, durante mandatu SEKOMS labele halo diskriminasaun bá órgaun ka meiu komunikasaun sosiál ka média sira, hodi kategoriza mídia kiik no boot.

“Labele halo diskriminasaun, tanba sasukat bá mídia ne’e atu boot ka kiik depende bá nia kualidade produtu jornalistiku ne’ebé dala barak fó influensia bá desizaun polítika. Tanba ne’e rekomenda atu labele halo diskriminasaun,” Cipriano Colo hato’o rekomendasaun durante sesaun husu no hatan ba SEKOMS iha IX Governu Konstitusionál.

Rekomendasaun da-tolu, husu bá Conselho de Imprensa  de Timor Leste serbisu hamutuk ho SEKOMS atu oinsá haree bá konteúdu Lei Komunikasaun Sosiál nian, atu dada hikas Karteira Profisionál hosi pesoál jornalista sira ne’ebé haala’o ona knar inkompativel ho knar jornalista nian, hanesan sai asesór komunikasaun sosiál iha órgaun Estadu nian, sai mídia officer ka nomeasaun polítika iha órgaun soberanu.

“Dala barak ita jornalista hakerek notísia kona-bá entidade ida ne’e viola Lei, pessoál ida ne’e halo violasaun bá Lei ida-ne’e, maibé ita rasik la konsiente katak, ita sama rahun tiha Lei Komunikasaun Sosiál. Depois, kuandu Hatutan.com hakerek  no publika notísia relevante sira ne’e, ita sira dehan fali ne’e laran moras. Ha’u atu deklara publikamente iha ne’e katak, ba Hatutan.com notísia ne’e notísia no laiha negósiu,” jornalista no Koordenadór Kobertura Hatutan.com ne’e afirma.

Kona-bá rekomendasaun ne’e, SEKOMS Expedito Dias Ximenes hateten, buat ne’ebé jornalista Cipriano Colo rekomenda ne’e, nia aprezenta ona durante reuniaun Konsellu Ministru dahuluk iha semana kotuk.

“Foin lalais iha Reuniaun Konselu Ministru ha’u aprezenta ona bá membru Governu hotu-hotu katak, labele kriminaliza produtu jornalistiku, karik ho de’it problema individuál no presiza respeita Lei Komunikasaun Sosiál,” Expedito Ximenes informa.

Nia haktuir kona-bá buat ne’ebé aprezenta iha Reuniaun Konsellu Ministru ne’e katak, labele kriminaliza produtu jornalístiku, bainhira jornalista ida hala’o knaar hanesan ema Jornalista ida, eseptu, Jornalista ne’e hanesan sidadaun ida bá na’ok buat ruma iha dalan ka iha ema nia uma, ida-ne’e mak konsidera krime privadu.

“Bainhira jornalista sira hala’o atividade no publika ninia produtu jornalistiku laiha efeitu kriminál no ninia afeitu maka direitu resposta ka retifikasaun bá média ne’ebé mak halo. Ida-ne’e aprezenta ona iha Konsellu Ministru no ha’u sei nafatin ko’alia kona-bá ida-ne’e,” nia promete.

Iha fatin hanesan Prezidente Conselho de Imprensa, Otelio Ote konsidera asuntu ne’ebé Koordenadór Kobertura Hatutan.com  levanta iha sorumutuk ne’e pertinente duni, liuliu kona-bá Karteira Profisionál, tanba ne’e husu bá jornalista sira ne’ebé inkompativel ho knar jornalista nian tenke depozita fali karteira profisionál iha Conselho de Imprensa no evita hala’o knar jornalista sira-nian.

“Loos duni maluk jornalista sira ne’ebé mak agora integra an ona iha IX Governu Konstitusionál hanesan média officer liu hosi nomeasaun polítika, favór ida organiza an bá, lori karteira profisionál ba entrega iha CI. Se laiha tempu karik, bele telefone ami, depois ami nia ekipa sei bá to’o iha ita-boot sira nia fatin atu rekolla” Otelio Ote hateten.

Nia mós  fó hanoin katak, bainhira la entrega no uza karteira profisionál iha kampu hodi hala’o servisu, produtu ne’e sei la rekoñesidu hanesan produtu jornalístiku tanba inkompativel tuir Lei hateten.

“Média ne’ebé mak publika produtu ida-ne’e, nia rasik mak responsabiliza ninia produtu jornalístiku ida-ne’e,” nia subliña

Enkontru ne’e hanesan politika ida hosi atuál SEKOMS atu hametin liu tán lasu amizade ho komunidade mídia iha Timor-Leste, no programa ida-ne’e sei kontínua durante mandatu ho ninia mekanizmu ne’ebé sei iha prosesu diskusaun nia laran.

Jornalista: Cipriano Colo