Justisa & Krime
Xanana La Marka Prezensa, TDD Adi’a Julgamentu ba Padre Hermínio
Published
4 years agoon

Hatutan.com, (20 Dezembru 2021), Díli–Tuir loloos, ohin Tribunál Distritál Díli (TDD) hala’o julgamentu ba krime violasaun segredu justisa ne’ebé deskonfia envolve eis Diretór Komisaun Justisa no Pás (CJP, sígla Portugés) arguidu Padre Hermínio Fátima Gonçalves, ho arguidu na’in-tolu seluk hanesan arguidu José Cardoso Moreira, Andre Gonçalves no Libania Martins Amaral, relasiona ho publikasaun relatóriu peskiza ba kazu Topu Honis.
Tuir ajenda, TDD tenke rona sasin hosi Kay Rala Xanana Gusmão kona-bá ninia koñesimentu ba relatóriu peskiza kazu Topo Honis, maibé lebele realiza bazeia ba pedidu hosi sasin katak, sei ba partisipa julgamentu iha Tribunál Distritál Oecusse (TDO), relasiona ho desizaun ba kazu violasaun seksuál minoridade ne’ebé deskonfia envolve arguidu eis padre RD.
Notísia iha Relasaun:Kazu Topu Honis, Padre Hermínio Fó Relatóriu ba Xanana no Kongregasaun SVD
Alende ne’e, hosi parte Ministériu Públiku (MP), ne’ebé reprezenta hosi Prokuradór Matias Soares mós la marka prezensa, tanba Prokuradór ne’e mós sai hanesan Prokuradór titulár ba kazu eis Padre RD.
Ho razaun hirak-ne’e maka Tribunál adi’a fali julgamentu ba loron 28 fulan Dezembru tinan ne’e, hodi rona sasin Kay Rala Xanana Gusmão.
Ante ne’e, iha primeiru julgamentu ne’ebé hala’o iha loron 06 fulan Dezembru, arguidu Padre Hermínio Fátima Gonçalves laiha koñesimentu kona-bá publikasaun relatóriu ne’e, maibé arguidu rekoñese katak, nia mak fó duni relatóriu ne’e ida ba Kay Rala Xanana Gusmão, tanba Xanana mak husu no ida fó ba Padre sira iha kongregasaun SVD iha Kuluhun, Díli, hodi halo tradusaun ba lian Inglés.
Antes ne’e mós, tuir akuzasaun hosi Ministériu Públiku katak, iha loron 06 fulan-Outburu 2020, Arsebispu Arkidioseze Metropolitana Díli, Dom Virgílio do Carmo da Silva, SDB, ezonera ona Padre Hermínio Fátima Gonçalves, hosi nia kargu nu’udár Diretór CJP Dioseze Díli, relasiona ho publikasaun relatóriu kazu Topo Honis.
Relasiona ho peskiza kazu Topo Honis maka iha loron 19 fulan-Agostu 2020, arguidu simu labarik feto menoridade na’in-tolu ne’ebé arguidu la lembra naran no ema adultu na’in-rua; Liliana Tarung no Rano Karno maka akompaña fundasaun Topu Honis iha Kutete no Mahata, Oé-Cusse, ema sira ne’e informa ba arguidu katak, durante sira atravesa problema ne’ebé iha ligasaun ho labarik na’in-tolu ne’e, maibé Uma Kreda Dioseze Díli la tau matan ba sira.
Tamba ne’e, sira mai husu protesaun ba Amu sira iha Dioseze Díli, tanba atividade saserdotál iha Rejiaun Administrativu Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) sei pertense ba Dioseze Dili.
Simu tiha ema sira-ne’e, arguidu Hermínio informa kedan ba Amu Bispu, nune’e Amu Bispu mós fó autorizasaun verbál ba arguidu hamutuk ho arguidu sira seluk dezloka ba Oé-Cusse hodi halo enkontru ho vítima sira hosi prosesu NUC 0022/19.PGGCC ho nia krime abuzu sexuál ba menór.
Enkontru sira ne’ebé arguidu halo ho vítima ho inan-aman sira-nia rezulta maka arguidu relata ona iha eskrita ne’ebé tau títulu Relatóriu Peskiza ho logotipu CJP Dioseze Díli.
Iha relatóriu ne’ebé asina hosi arguidu Hermínio iha loron 07 fulan-Setembru 2020, arguidu revela informasaun ne’ebé ligasaun ho investigasaun, liu-liu iha faze ezame genital ba vítima iha prosesu investigasaun iha faze Polísia nian no iha Ministériu Públiku ka Prokuradoria Distritál Oé-Cusse, inklui naran hosi vítima ba kazu abuzu sexuál ba menór no pornografia infantíl.
Arguidu Hermínio distribui nia relatóriu ne’e ba Amu Bispu, Kay Rala Xanana Gusmão no Amu sira iha kongregasaun SVD nian iha Kuluhun atu halo tradusaun ba lian Inglés no ikus mai relatóriu ne’e sai konsumu públiku no Komisaun Direitu ba Labarik ne’ebé hala’o knaar hodi halo protesaun ba vítima sira, hato’o partisipasaun ba Prokuradór Jerál Repúblika (PGR, sigla portugés) hodi loke inkéritu kontra arguidu Hermínio ho arguidu seluk hanesan Jose Cardoso, Andre Gonçalves no Libania Martins.
Iha loron 07 fulan-Setembru 2020, prosesu NUC 0022/19.PGGCC ho nia krime abuzu sexuál ba menór no pornografia infantíl ne’ebé ninia vítima mak labarik sira ne’ebé nia naran balun iha lista ne’ebé arguidu publika iha nia relatóriu sei iha prosesu investigasaun nia laran, nune’e faktu sira ba kazu ne’e sei iha vinkulasaun segredu justisa nia laran.
Nune’e, kazu ne’e labele publika sai maibé arguidu Hermínio publika ona hosi peskiza relatóriu ne’ebé nia prodús ho nia konsekuénsia katak, públiku hatene uluk prosesu investigasaun ne’ebé la’o no sem kauza justu fó sai aktu prosesuál ne’ebé tama iha segredu justisa.
Ministériu Públiku akuza arguidu sira ba prátika krime violasaun ba justisa nia segredu ne’ebé previstu iha artigu 291 hosi Kódigu Penál Timor-Leste.
Audiénsia julgamentu prezide hosi juíz singulár Evangelino Bello, MP reprezenta hosi Prokuradór Matias Soares no arguidu sira hetan asisténsia legál hosi Advogadu privadu Miguel Faria.
Jornalista: Carmelita Isaac
You may like

Sergio Hornai, Ministru Justisa Períodu 2024-2028

2024 Ró Haksolok To’o TL, Xanana La Ko’alia Prosesu Auditória

Empreza Internasionál hosi Japaun Hakarak Harii Estaleiru Naval Timor-Leste

Xanana Husu Xefe Suku Lori Povu bá Moris Hakmatek

Xanana Abandona Reuniaun KROP, Intervein Desizaun Tribunál

Taka Atividade GAM-GAR, KRAM Hein Desizaun Governu
Justisa & Krime
Estradisaun Fujitvu Kalumban Mali Depende Desizaun PGR
Published
23 hours agoon
13/02/2026
Hatutan.com, (13 Fevereiru 2026), Díli– Atu halo estradisaun bá Kalumban Mali nu’udár fujitvu husi Prokuradoria Timor Osidentál ka Nusa Tenggara Timur (NTT)-Indonézia, depende bá desizaun bá Prokuradoria Jerál Repúblika (PGR, sigla portugés) ka Ministériu Públiku, tanba Kulumban Mali alias Leonardo Benigno Tilman, halai husi justisa hodi mai haksumik tinan barak ona iha Timor-Leste no dezde tinan 2023 hetan ona nasionalidade Timorense.
Justisa & Krime
Suspeitu Kazu Violasaun no Koasaun Seksuál iha Hera Aumenta Ba Na’in-Haat
Published
4 days agoon
10/02/2026
Hatutan.com, (10 Fevereiru 2026), Díli-Polisia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Munisípiu Díli kontinua hakle’an investigasaun ba kazu violasaun no koasaun seksuál ne’ebé akontese iha Hera iha loron 28 fulan-Dezembru tinan 2025.
Justisa & Krime
PDHJ Husu Anula no Suspende Rekrutamentu Kadetas PNTL Foun
Published
5 days agoon
09/02/2026
Hatutan.com, (09 Fevereiru 2026), Díli- Provedór Direitu Umanu no Justisa (PDHJ), Virgílio da Silva Guterres “Lamukan”, Segunda (09/02/2026), informa PDHJ submete ona karta ba Ministériu Interiór husu anula no suspende prosesu rekrutamentu kadetas Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) hodi hein prosesu investigasaun relasiona ho diskriminasaun sira ne’ebé akontese iha prosesu rekrutamentu nian laran.

Prezidente Komisaun B Konsidera Média Mak Inventa Iregularidade iha Rekrutamentu PNTL

Estradisaun Fujitvu Kalumban Mali Depende Desizaun PGR

Polísia Sei Regula Motór Sira Estasiona iha Trotoár Área Palásiu Governu

Índise Korrupsaun Timor-Leste iha Klasifikasaun 73, FONGTIL Konsidera Prevensaun Korrupsaun Seidauk La’o Di’ak

Governu Rekoñese Irregularidade iha Rekrutamentu Kadete PNTL

DIT Hahú Introdús ba Estudante Sira Kona bá Seguransa ba Dadus Importante

IGJ Legaliza Corais Timor bá Atividade Futu-Manu

STOP PRESS: Ministru Nino Pereira Konsumu Dose Kontamina ho Frasku Halo Nanál Kanek no Ran

Indonesia dan Timor-Leste Perkuat Kerjasama Ekonomi, Sosial Budaya, dan Pariwisata

Governu Indika BTK Hadi’a Trotoár Naksobu iha Área Bebora

Asesu Gratuita HATUTAN.com

Hafoin Ferias Judisiáriu PGR Sei Ko’alia Kazu Set-top Box RTTL,E.P

Xefe Estadu TL Kondekora Militár Korea Súl Ne’ebé Mate iha Oé-Cusse

PCIC Detein MG Lori Osan Falsu Hosi Inglaterra

PR Simu Karta Kredensial Husi Embaixadór Brunei Darussalam ho Reinu España
Trending
Nasionál1 week agoImpede Jornalista Hatutan.com, AJAR Konsidera SEKOMS ho Nia Subordináriu Prátika Rejime Ditadura Soeharto
Nasionál1 week agoHahalok Ofisiál Mídia SEKOMS Bele Fó Impaktu Ba Índise Liberdade Imprensa Timor-Leste
Nasionál1 week agoImpede Jornalista Hatutan.com, Conselho de Imprensa Konsidera Ofisiál Mídia SEKOMS Komete Violasaun Grave Ba Konstutisaun RDTL
Nasionál1 week agoDeskonfia, Familiarizmu iha Rekrutamentu Kadetes Foun PNTL
Justisa & Krime1 week agoKandidatu Ajente PNTL Na’in-50 Submete Keixa Ba PDHJ
Justisa & Krime1 week agoPNTL Kaptura Suspeitu JG ho UF Ba Kazu Violasaun no Koasaun Seksuál
Justisa & Krime5 days agoPDHJ Husu Anula no Suspende Rekrutamentu Kadetas PNTL Foun
Defeza & Seguransa4 days agoFM Konsidera MI Inkapasidade no Fase-Liman iha Polémika Rekrutamentu Kadete PNTL













